Dünyayı bu yıl da aşırı sıcaklar bekliyor

İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonların artmaya devam etmesi, küresel sıcaklık artışının da şiddetlenmesine yol açıyor.

Bu hafta Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) bünyesindeki Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), İngiltere Meteoroloji Örgütü (Met Office) ve Kaliforniya merkezli araştırma kuruluşu Berkeley Earth, eş zamanlı yayımladıkları raporlarında, 2025'in kayıtlardaki en sıcak üçüncü yıl olduğunu açıkladı.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Copernicus'a göre geçen yıl küresel ortalama yüzey sıcaklığı sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,47 derece yükseldi. WMO ve Berkeley Earth'ün analizine göre bu artış 1,44, İngiltere Met Office'e göre ise 1,41 derece oldu.

Kayıtlardaki en sıcak yıl olan 2024'te küresel sıcaklık artışı sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,6 dereceyi ve en sıcak ikinci yıl olan 2023'te de 1,48 dereceyi bulmuştu.

Ayrıca 2023-2025 dönemi, küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,5 dereceyi aştığı ilk 3 yıllık dönem olarak kayıtlara geçerken, son 11 yıl da kayıtlardaki en sıcak 11 yıl oldu.

Küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar 2 derecenin altında tutulması hedefleniyor

Ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele etmek amacıyla imzaladığı Paris Anlaşması kapsamında küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar 2 derecenin altında tutulması ve mümkünse 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefleniyor.

Bu hedefe ulaşılabilmesi için küresel emisyonlarda keskin ve hızla düşüş sağlanması gerekiyor ancak arazi kullanımı hariç küresel emisyonlar 2024 sonu itibarıyla yıllık bazda yüzde 1,3 artışla 53 gigaton karbondioksit eş değeri seviyesini aştı. Bunun yaklaşık 38 gigatonunu enerji sektörü kaynaklı karbondioksit emisyonları oluşturdu.

Bilim insanları, son yıllardaki aşırı sıcaklıkların ardından sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi için "pencerenin kapanmak üzere olduğuna" ve birkaç yıl içinde bu aşımın gerçekleşme riskine karşı uyarıyor.

İngiltere Met Office, emisyonların artmaya devam etmesiyle 2026'nın kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olabileceğini tahmin ediyor. Bu yıl küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasının 1,34 ile 1,58 derece üzerinde olabileceği öngörülüyor. Böylece 4 yıl üst üste olmak üzere küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,4 derece yüksek olabileceği hesaplanıyor.

Küresel sıcaklık artışı 1,5 derece eşiğine hızla yaklaşıyor

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi Copernicus İklim Değişikliği Servisi Kıdemli Bilim İnsanı Julien Nicolas, AA muhabirine, küresel sıcaklık artışının uzun yıllardır sürdüğünü ancak son birkaç yıldaki ısınmanın iklim bilim insanlarını kısmen şaşırttığını söyledi.

Yüksek sıcaklık eğilimlerinin bu yıl da beklenebileceğine dikkati çeken Nicolas, "Ne yazık ki bazı aşırı hava olaylarını görmeye devam edeceğiz ve 2026'nın da en sıcak yıllar arasında olma ihtimali var." dedi.

Nicolas, devam eden ısınma nedeniyle bazı bölgelerdeki "aşırı sıcaklıkların" yeni normal haline geldiğini ve daha sık görüldüğünü belirterek, daha fazla ülkenin bu tür aşırı hava olaylarını görmezden gelemeyeceğini ve bu koşullara karşı hazırlanması gerektiğini anlattı.

Dünyanın daha fazla ısınmasını önlemek için Paris Anlaşması'ndaki sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin korunması gerektiğini vurgulayan Nicolas, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Şu ana kadar bu hedef geçici şekilde aşılmış olabilir ama kalıcı biçimde aşılması gibi bir durumdan bahsetmiyoruz. Ancak bu sınırın daha kalıcı şekilde aşılmasının çok muhtemel olduğunu biliyoruz ki büyük olasılıkla 2030'a kadar, yani birkaç yıl içinde bu aşım yaşanacak çünkü küresel karbon emisyonları gerektiği kadar hızla azaltılmıyor. Sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmak için sahip olduğumuz o pencere bir anlamda kapandı ama yine de bu durum uzun vadede bu hedeften vazgeçilmesi anlamına gelmiyor. Bu sıcaklık artış limiti aşılmış olsa bile söz konusu hedefi uzun vadede canlı tutarak bu seviyeye geri getirmek için her adımı atmalıyız. Gelecekteki ısınmayı sınırlandırmanın ve bunun getireceği sonuçların önüne geçmenin tek yolu bu."

İngiltere Met Office Bilim Araştırmacısı Nick Dunstone da 2024'teki küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aştığını anımsatarak, "Tahminlerimiz, bunun 2026'da da mümkün olabileceğini gösteriyor. Bu durum, Paris Anlaşması'ndaki 1,5 derece hedefinin aşımına ne kadar hızlı yaklaştığımızı ortaya koyuyor." değerlendirmesini yaptı.