Van Gölü Havzası'nda son yıllarda sıcaklıkların yükselmesi, sıcak hava dalgalarının daha sık görülmesi ve buharlaşmanın şiddetlenmesi, bölgedeki su kaynaklarını olumsuz etkiliyor.
Bu yıl yağış miktarında önemli artış yaşanmasına ve yağışların önemli bölümünün kar şeklinde gerçekleşmesine rağmen uzun vadeli iklim değişikliğinin havza üzerindeki etkisinin devam ettiği belirtiliyor.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, AA muhabirine, Van Gölü Havzası'nda sıcaklık, yağış ve buharlaşma başta olmak üzere iklim koşullarında önemli değişimler yaşandığını söyledi.
Havzanın son yıllarda kuraklıkla mücadele ettiğini belirten Alaeddinoğlu, şöyle konuştu:
"Bazı yıllar hakikaten ekstrem yağışlar alıyoruz. 2026 yılı bahar ayları ve yazın başına kadar bizim tanıklık ettiğimiz buydu. 2026 yılında havza çok ciddi bir yağış aldı ama daha önemlisi bu yağışın önemli bir kısmı kar şeklinde gerçekleşti. Havza açısından çok hayati önem taşıyor. Havzanın çevresi dağlık ve eğimli bir saha. Eğer yağmur şeklinde düşerse bu yağışların önemli bir kısmı eğim doğrultusunda akıp göle ulaşıyor. Belki gölün seviyesinde bir parça iyileşmeye neden oluyor ama yer altı sistemlerini beslemiyor."
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, kar örtüsünün yavaş erimesi nedeniyle yer altı sistemlerinin daha fazla beslendiğini dile getirerek, "Kar şeklindeki yağışların yavaş yavaş erimesi, yer altı sistemlerine drene olması ve oradaki o sistemi beslemesi bizim açımızdan çok değerli." dedi.
Havzanın 20-25 yıllık yağış verilerinin sıcaklık artışı, yüksek buharlaşma ve yağışlardaki azalmaya işaret ettiğini vurgulayan Alaeddinoğlu, bu üç unsurun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Alaeddinoğlu, küresel ısınmanın etkisiyle sıcak hava dalgalarının da arttığını belirterek şöyle devam etti:
"Havzanın yağışla ilgili 20-25 yıllık verilerine baktığımızda sıcaklık artışı var, buharlaşmanın şiddeti çok yüksek ve yağış da azalıyor. Dolayısıyla üçü de havzanın aleyhine bir durum. Geçmişle kıyasladığımızda burayı ilgilendiren sıcak hava dalgaları açısından ciddi bir artış olduğunu görüyoruz. Modellemelerle yaptığımız bütün analizlerde, geleceğe ilişkin projeksiyonlarda ortaya çıkan tablo da bunların daha da artacağı, sıklığının ve şiddetinin artacağı yönünde. Bunlar düşünüldüğünde hakikaten havzayı gelecekte belki daha zorlu bir süreç bekleyecek. Bu durumu yönetmek zorundayız. Burası kapalı bir havza, dışarıdan su getirme şansınız maalesef çok sınırlı ve çok büyük maliyetler gerektirir."
Van'da son yıllarda yer altı suyuna ulaşmak amacıyla derin sondajlar yapıldığını dile getiren Alaeddinoğlu, bunun yer altı su sistemleri ve toprak nemi açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Alaeddinoğlu, "Sıcaklık artışı ve sıcak hava dalgalarının devam etmesi halinde havzanın iklim yapısında da önemli değişiklikler yaşanabilir. Muhtemelen yakın gelecekte buranın iklimi büyük ölçüde Akdeniz iklimine evrilecek. Akdeniz ikliminin özelliği de yaz aylarının çok daha sıcak ve kurak geçtiği bir mevsim sunar. Dolayısıyla buna hazır olmak durumundayız. Yani havzayı buna hazırlamak durumundayız." diye konuştu.
Alaeddinoğlu, uzun vadeli projeksiyonlarda Van Gölü'nün seviyesinde çekilme ve özellikle sığ kıyılarda kara alanlarının genişlemesinin beklendiğini ifade etti.
Van Gölü'nün alan kaybedeceğini söyleyen Alaeddinoğlu, "Göl, alan kaybedecek. Çok belirgin olmasa da özellikle sığ kıyılar, yani akarsuların göle katıldığı, malzemenin taşındığı, doldurduğu o sahil kısımlarının önemli bir kısmını kara şeklinde göreceğiz. Buna tanıklık edeceğiz. Buradan kaçışımız yok." dedi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
PODCAST
