Arslantepe'deki kazılarla 'devlet sistemi'nin izi sürülüyor

MALATYA - Orhan Yoldaş

Anadolu topraklarının zengin tarihi kültürünü yansıtan ve Anadolu'da ilk şehir devletinin kurulmasına sahne olan Malatya'daki Arslantepe Höyüğü'nde "devlet sistemi"nin nasıl doğduğunu araştırmak için kazılar yapılıyor.

Höyük, duvarlarına renkli figürler işlenmiş kerpiçten sarayı, 5 bin 500 yıllık geçmişe sahip tapınağı, kılıç ve mızraklarıyla tarihe ışık tutuyor.

Fırat Nehri'nin batı kıyısında, Malatya'ya 7 kilometre mesafedeki Arslantepe, yüksek tarım potansiyeli, sulak alanları ve nehrin taşkınlarından korunan yapısı sayesinde binlerce yıl insanoğluna kucak açmış tarihi mekanlar arasında bulunuyor.

Milattan önce 5 binli yıllara dayanan Geç Kalkolitik dönemden Demir Çağı'na kadar geçen tarihsel sürecin buluntularına rastlanan Arslantepe, Hititlerden Roma ve Bizans'a kadar pek çok medeniyetin izlerini saklıyor.

Yapılan kazı çalışmalarıyla Geç Hitit Dönemi'ne ait, girişinde aslan heykelleri ve devrilmiş bir kral heykelinin bulunduğu höyük, yağmur drenaj hattı gibi altyapısı bulunan kerpiçten sarayı ve 2 bini aşkın mühürle Anadolu'da "ilk şehir devleti"nin yapılarını ortaya koyuyor.

Duvarlarında gücün tasvir edildiği renkli figürler ve işlenmiş rölyef levhalarla erken devlet sisteminin izlerini barındıran Arslantepe'de Mezopotamya ile benzerlik gösteren çok sayıda çanak ve çömlekler de kazılardan çıkan eserler arasında yer alıyor.

Bakır, kurşun, gümüş, altın ve alaşımlarından oluşan metal eserlerin de bulunduğu höyükte, önemli bulgular arasındaki 12 mızrak ile 3'ünün kabzası gümüş bezemeli 9 kılıç da silah kullanımının ilk örneklerini göstermesi bakımından döneme ışık tutuyor.

"Arslantepe'de devlet sisteminin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışıyoruz"

Kazı Başkanı Roma La Sapienza Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Marcelle Frangipane, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bu yılki kazı çalışmalarına başladıklarını söyledi.

Frangipane, "Bu yıl 2 farklı yerde kazı yapıyoruz. Höyüğün güney batısında Kalkolitik dönemle ilgili geçen yıl başlattığımız kazılara bu yıl devam ediyoruz. Burası saraydan önceki dönem, bu kazıda Arslantepe'de devlet sisteminin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışıyoruz. Devletin nasıl doğduğunu anlamak için kazılar yapıyoruz. Farklı ve elit binalar var, farklı tabakalara rastladık." dedi.

Kuzey doğuda geçen yıl başlattıkları kazılara bu yıl da devam ettiklerini ve geç Hitit Dönemi'ne ait bulgulara ulaştıklarını dile getiren Frangipane, şöyle devam etti:

"Malatya Arslantepe, Hitit ve Geç Hitit dönemlerinde önemli ve büyük bir merkezdi. 2 yıl önceki kazılarda burada kerpiçten yapılmış büyük bir sur duvarı bulduk. Bu sur çok önemli Hitit İmparatorluk döneminden sonra yapılmış. Sur, burada Hititlerden sonra yaşamın devam ettiğini gösteriyor. Bu yılki kazılarda burada büyük bir bina bulduk. Bina şehir içinde ve 2 salonu var. Binanın tabanını ve duvarlarını bulduk. Tabakalar üst üste, burada Hitit ve Geç Hitit Dönemi tarihi çıkacak. Arslantepe'nin, milattan önce 4 bin ve 3 bin yıllarını çok iyi biliyoruz. Şimdi milattan önce 5 bin yılı, Demir Çağı ve Geç Tunç dönemini bu yılki kazılarda çalışacağız."