ANKARA - BARIŞ GÜNDOĞAN
Yaklaşan yerel seçimler öncesi partilerin seçim çalışmaları hız kazanırken, Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde ise unutulmayan birçok seçim kampanyası ile vaatler bulunuyor.
Türkiye geniş kapsamlı ilk kampanya ile 1950 seçimlerinde tanıştı. İletişim araçlarının yaygın olmaması nedeniyle bu dönemde daha çok mitingler ve gazeteler, seçmene ulaşma aracı olarak kullanıldı.
İkinci Dünya Savaşının etkisinde gerçekleşen seçimlere Adnan Menderes başkanlığında ikinci kez giren Demokrat Parti (DP), "Yeter Söz Milletindir" sloganını kullandı.
Sonraki seçim dönemlerinde de farklı siyasi partiler tarafından sık sık kullanılan bu slogan 1950 seçimlerinin belirleyicisi oldu. Kısıtlı radyo yayınlarının da kulanıldığı bu seçimlerde DP 408 milletvekili kazandı. Seçimle, uzun yıllardır süren "tek parti" dönemi de sona ermiş oldu.
1954 ve 1957 seçimlerinde de oy kaybetmesine rağmen DP üstünlüğünü korurken, kampanyalar açısından 1957 seçimleri ön plana çıkmıştı. Tek iletişim aracının radyo olduğu bu dönemde, radyo yaygın bir propaganda aracı olarak kullanıldı. Bu dönemde sayıları yüzbinlere ulaşan kalabalıkların katıldığı mitingler de akıllarda kalanlardan.
İktidar partisi olan DP'nin seçim teması "imar hamlesi" olurken, CHP ise mitinglerinde "hukuk devleti" söylemini kullandı.
Televizyon dönemi
27 Mayıs darbesinden sonra ilk genel seçimler 15 Ekim 1961'de yapılırken, 1961 Anayasası’ndaki düzenlemeyle seçime katılan bütün partiler bu seçimlerde radyodan eşit sürelerle yararlandılar. 1961 seçimlerinde öne çıkan seçim teması ise CHP'nin kullandığı "ortanın solu" kavramı oldu.
Televizyon yayınlarının başlaması ile 1970'de siyasi partilere seçim konuşması hakkı verildi. Bu hakla Türkiye'de ilk kez siyasi partiler televizyonlardan seçmenle buluştu. Türkiye bu yıllarda çok partili hayata alışırken, 12 Mart 1971 muhtırası gölgesinde yapılan 1973 seçimlerine sekiz parti katıldı. Türkiye bu seçimler sonrası, uzun yıllar yönetileceği koalisyon hükümetleriyle de tanıştı.
Seçimlerde ajans dönemi
1977 genel seçimleri, medyanın etkisinin giderek arttığı seçimler oldu. Bu dönemde reklam ajansları da ilk kez siyasal kampanya çalışmalarına dahil oldu. 1983 seçimlerinin en önemli ilklerinden biri ise siyasal partilere gazetelerde ilan hakkının tanınmasıydı. Bu seçimlerde artık neredeyse tüm partiler ajanslarla çalışmaya başladı.
Bu dönemde özel bir ajansla çalışan Turgut Özal, renkli bir seçim kampanyası yürütmüştü. Özal'ın miting görüntüleri örgütlere gönderilmişti.
Limon kampanyası
Seçim yasaklarının kalkmasının ardından 1987 seçimleri ile tekrar meydanlara dönen siyasiler, renkli mitinglere ve unutulmayan sloganlara imza attı. Bu dönemde en göze çarpan siyasal kampanya ise Erdal İnönü'nün başkanlığını yaptığı SHP'nin "Limon Kampanyası"dır.
Bir ajans tarafından hazırlanan reklamlarda ve afişlerde "Beş Yıl Daha Bir Limon Gibi Sıkılmaya Hayır", "Beş Yıl Daha Bir Limon Gibi Sıkılmaya Gücünüz Var mı?" gibi sloganlar hazırlandı.
İki partinin barajı geçtiği 2002 seçimleri
3 Kasım 2002 günü gerçekleştirilen erken genel seçimlerde ise Türkiye siyasi tarihinde bir ilk yaşandı. Seçim sonuçlarına göre AK Parti en çok oyu aldı. Ancak 2002 seçimlerinde yüzde 10'luk seçim barajı nedeniyle de sadece AK Parti ile CHP Meclis'e girmeyi başardı. 1990'lı yıllara hakim olan koalisyon hükümetleri dönemi de kapandı.
Vaatler
20 Ekim 1991 Genel Seçimleri ise tüm partilerin reklam ajanslarıyla geniş kapsamlı işbirliğine girdikleri, mitinglerin "seyirlik birer gösteri" halini aldığı seçimler olarak tarihteki yerini aldı.
Sanatçıların da katıldığı mitinglerde artık büyük boy sinevizyon ekranları kullanılmaya başlandı. Bu seçimlerde Süleyman Demirel'in "kim ne veriyorsa beş lira fazlasını vereceğim" ve "ekonomiyi 500 günde düzlüğe çıkaracağım" vaadi unutulmayanlar arasında yerini aldı.
1995 yılında yapılan milletvekilliği genel seçimlerinde Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığını yapan Tansu Çiller de biri ev biri de araba olmak üzere "iki anahtar" vaadinde bulunmuştu.
2007 seçimlerine Genç Parti ile giren Cem Uzan'ın "Mazot 1 lira olacak" vaadi de unutulmayanlar arasında yerini almıştı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
