TBMM
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, bakanlığının 2015 yılı bütçesinin TBMM Plan ve Bütçe komisyonundaki görüşmelerinde, dış politika gündemindeki temel meseleler ve izlenen politikalar hakkındaki değerlendirmelerini paylaştı.
Dünyada ve özellikle Türkiye'nin yakın komşuluk alanını oluşturan coğrafyada, tarihi gelişmelerin yaşandığı bir dönemde Dışişleri Bakanı olarak atandığını vurgulayan Çavuşoğlu, bu değişim ve dönüşüm sürecinin pek çok zorluk ve sınamayı ortaya çıkarmış olsa da önemli fırsatları da beraberinde getirdiğini belirtti. Bakan Çavuşoğlu, "Ve gururla söyleyebilirim ki ülkemiz, bu süreci etkileme ve doğru mecralara yöneltme kapasitesine sahiptir" diye konuştu.
Çavuşoğlu, Soğuk Savaş'ın sona ermesini takip eden yıllarda ortaya çıkan süreçlerin halen devam ettiğini, bunların da yeni değişim dalgalarını birlikte getirdiğini ifade etti.
Bazı bölgelerde insanların değişim taleplerine güç kullanımıyla cevap verildiğini belirten Bakan Çavuşoğlu, şöyle devam etti:
"Akdeniz havzasından Afrika ve Asya'nın en doğusuna kadar yaşamakta olduğumuz krizler, küresel istikrarı tehdit etmektedir. Ayrıca, yıllardır çözülmemiş sorunların da hareketlendiğini görüyoruz. Kitle imha silahları, yoksulluk, gelir dağılımındaki adaletsizlikler, iklim ve çevre sorunları, uluslararası terörizm, göç ve bulaşıcı hastalıklar gibi, kısa zaman öncesine kadar küresel gündemin üst sıralarında yer tutmamış yeni sorunlar da çözüm beklemektedir."
Türkiye'nin yakın komşularının yer aldığı çevrede karşı karşıya kaldığı karmaşık görüntüde üç hususun dikkat çektiğini söyleyen Çavuşoğlu, halkların despotik rejimlerce cezalandırıldığını, Avrupa'da aşırı sağ ve yabancı düşmanlığının yükselmeye başladığını ve Ukrayna ile Rusya arasında ortaya çıkan derin anlaşmazlığın, Soğuk Savaş'ın bazı unsurlarının tam manasıyla ortadan kalkmadığını gösterdiğini anlattı.
Mevlüt Çavuşoğlu, "Türkiye, tüm komşularıyla ve bölge ülkeleriyle ilişkilerini karşılıklı yarar temelinde, işbirliği ve diyalog yoluyla geliştirmeyi hedeflemektedir" ifadelerini kullandı.
Geride kalan dönemde bu hedef çerçevesinde 17 ülkeyle Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyleri'ni hayata geçirdiklerinin altını çizen Çavuşoğlu, ayrıca, serbest ticaret anlaşmalarına öncelik vererek 12 yılda 17 yeni anlaşma imzaladıklarını dile getirdi.
Vize muafiyeti anlaşması imzalanan ülke sayısının onay işlemleri tamamlanacak olanlarla birlikte 70’e yükseleceğini hatırlatan Çavuşoğlu, komşularla toplam ticaret hacminin de 2002 yılında 13 milyar Dolar seviyesinde iken geçen yıl sonu itibariyle 94 milyar Dolara ulaştığına dikkati çekti.
Suriye
Suriye'de rejimin körüklediği bir iç savaşın neticesinde, 200 binden fazla insanın hayatını kaybettiğini, 7 milyon kişinin ülke içinde yerinden edildiğini, 3,5 milyona yakın kişinin de komşu ülkelere sığındığını dile getiren Çavuşoğlu, "Bu büyük insanlık dramı karşısında Batı ülkeleri, takınacakları tavır bakımından tarih önünde çok önemli bir sınavdan geçmektedirler" dedi.
Bakan Çavuşoğlu, Türkiye'ye sığınan Suriye vatandaşları için yapılan harcamaların toplam tutarının 4,5 milyar Dolara ulaştığını, uluslararası toplumun sağladığı katkının ise 265 milyon Dolar gibi çok sınırlı bir mertebede kaldığını vurguladı.
"Suriye muhalefetine tam destek verilmediği sürece, aşırılık yanlısı gruplar çekim merkezi olmayı ve mevcut durumu istismar etmeyi, rejim de bu durumdan yararlanmayı sürdürecektir" diye konuşan Çavuşoğlu, ABD öncülüğündeki koalisyonun DAEŞ'le (IŞİD) mücadele kapsamında hava harekatı başlattığını, uluslararası toplumun dikkatinin bu bölgeye yönelmesini fırsat bilen rejimin ise muhaliflerin kontrolündeki bölgelere hava saldırılarını artırarak arazideki bazı kritik noktaları ele geçirdiğini belirtti.
Suriye rejiminin bölgede DAEŞ ve benzeri terörist örgütlerin ortaya çıkmasını ve palazlanmasını sağladığını dile getiren Çavuşoğlu, şunları söyledi:
"Dolayısıyla, DAEŞ'den kaynaklanan tehdidin ortadan kaldırılması için hava harekatının da tek başına yeterli olmayacağı açıktır. Suriye rejiminin son günlerdeki temel hedefi Halep'i çevreleyerek buradaki muhaliflerin uluslararası yardımlara ulaşmasını engellemek ve muhaliflerin Türkiye ile bağlantısını kesmektir. DAEŞ'in bölge nüfusu üzerindeki baskısı, rejimin kendi halkı üzerine hava saldırısı düzenlemeye devam etmesi, Suriye'de çok daha büyük bir insani kriz ve zorunlu göç baskısı meydana getirme riski taşımaktadır. Bu nedenle Türkiye, Suriye’nin sınırımıza yakın kısmında uçuşa yasak bölge ile güvenli bölgeler oluşturulmasını istemektedir. Zira, tüm bu yükün, Türkiye ve diğer komşu ülkelerce üstlenilmesi sürdürülebilir değildir."
Irak meselesi
Suriye'deki çatışma ve kaos ortamından beslenen terör örgütlerinin Irak siyasetinden dışlanan grupları kendi karanlık amaçları için istismar ettiğine işaret eden Çavuşoğlu, yeni kurulan Irak Hükümeti'ne kapsayıcı ve kucaklayıcı bir çizgide hareket etmeleri halinde, güçlü destek sunmaya hazır olduklarının altını çizdi.
Çavuşoğlu, bu yeni dönemde, Irak'la ilişkileri daha üst seviyeye çıkarmayı, ayrıca DAEŞ ve PKK gibi terör örgütlerinin yok edilmesine dair işbirliğini geliştirmeyi amaçladıklarını söyledi.
Türkiye'nin, gelecek dönemde de Türkmen toplumunun Irak'taki mevcudiyetinin ve güvenliğinin garantörü olmaya devam edeceğini ifade eden Çavuşoğlu, ülkede yaşanan çatışmaların başta Musul, Kerkük, Selahaddin ve Diyala vilayetleri olmak üzere, ağırlıklı olarak Türkmenlerin yaşadıkları bölgeleri kapsadığını, bu nedenle, krizden en fazla etkilenen toplulukların başında da Türkmenlerin geldiğini anlattı.
Çavuşoğlu, "Sözkonusu güvenlik krizinin etkilerinin hafifletilmesi, ayrıca DAEŞ'le etkin mücadele sağlanabilmesi için ülkemiz Irak Hükümeti'ne ve uluslararası koalisyona destek vermektedir. DAEŞ'le mücadelenin başarılı olması, en başta Türkmen soydaşlarımızın güvenliğine hizmet edecektir" şeklinde konuştu.
Mısır
Mısır'da insan haklarına ve temel özgürlüklere saygılı, siyasi açıdan kapsayıcı demokratik bir sistemin inşasının 2014 yılında da mümkün olmadığını söyleyen Çavuşoğlu, Türkiye'nin Mısır'ın istikrar ve gelişmesinin ancak bu ülkede halkın iradesine saygıyla mümkün olabileceği görüşünü savunan ilkesel ve demokrasi yanlısı tutumunun Mısır'da çeşitli çevrelerce eleştiri konusu olduğunu ve mütekabiliyet ilkesi gereğince, Mısır yönetiminin kararına karşılık diplomatik ilişkilerin 23 Kasım 2013 tarihinde maslahatgüzar seviyesine indirilmesi kararının alındığını hatırlattı.
Libya'daki krizin ciddiyetini koruduğunu belirten Mevlüt Çavuşoğlu, Türkiye'nin bu ülkedeki tüm taraflarla iletişim kanallarını açık tutmaya ve tarafları diyaloğa teşvik etmeye yönelik çabalarını sürdürdüğünü anlattı.
İsrail-Filistin sorunu
Orta Doğu bölgesindeki sorunların temelinde yer alan İsrail-Filistin ihtilafının bir an önce adil, kalıcı ve kapsamlı bir şekilde çözüme kavuşturulmasının zaruri olduğunu dile getiren Çavuşoğlu, şu ifadeleri kullandı:
"İsrail’in Kudüs ve Harem-i Şerif’in statüsünü değiştirmeye yönelik son haftalarda pervasızca yürüttüğü kışkırtıcı eylemler bölgeyi yeni bir kaosun eşiğine getirmiştir. İsrail, Harem-i Şerif ve Mescid-i Aksa’ya yönelik vahim bir ihlal gerçekleştirmiştir. İsrail'in Harem-i Şerif'in kutsiyetini ve özellikle Mescid-i Aksa'da Müslümanların inanç ve ibadet özgürlükleri başta olmak üzere temel insan haklarını pervasızca çiğneyen bu çirkin uygulamaları hiçbir şekilde kabul edilemez. İsrail bu tutumuyla barışa hizmet etmemekte, bölgeyi saracak bir yangını körüklemektedir.
Başta İslam ülkeleri olmak üzere, uluslararası alanda İsrail'in bu sorumsuz tutumuna bir an önce son vermesi ve Harem-i Şerif'teki tarihi statükonun korunması için girişimlerde bulunuyoruz. Filistin davası ve Kudüs’ün korunmasına büyük önem veren ülkemiz, İsrail’in ağır ihlallerine karşı uluslararası toplumun gereken duyarlılığı göstermesini teminen ilgili tüm platformlarda ve her düzeyde çabalarını sürdürecektir."
Bu yıl üst düzeyli temaslar bakımından İran’la ilişkilerde yoğun bir dönem yaşandığını söyleyen Çavuşoğlu, bu ülke ile bazı görüş ayrılıklarına rağmen, ikili ilişkileri karşılıklı menfaatler çerçevesinde geliştirme yönünde ortak iradenin mevcut olduğunun altını çizdi.
''Türkiye olarak, çözüme yönelik her türlü iyi niyetli yaklaşıma destek vermeyi sürdüreceğiz"
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin 25 Eylül 2014'te Kıbrıs Adası'nın güneyindeki deniz alanında sondaj faaliyetlerine başlaması üzerine TPAO'nun, yine adanın güneyinde sismik araştırmalara başladığını anımsatan Çavuşoğlu, ''Yunanistan tarafından bu gelişmeye verilen ve konuyu Türk-Yunan ilişkileri boyutuna çeken aşırı tepkiyi de az önce değindiğim çerçevede değerlendirmek mümkündür. Keza, 9 Eylül 2014'te kabul edilen 'Irkçılık ve Yabancı Düşmanlığıyla Mücadele'ye dair yasa da buna örnektir. Sözde 'Pontus, Ermeni ve Küçük Asya Soykırımları'na atıfta bulunan yasa, iktidarın büyük ortağı Yeni Demokrasi Partisi'nin aşırı sağa kaptırdığı oyları geri kazanma çabasını göstermektedir'' diye konuştu.
Tasarının sahibi Adalet, Şeffaflık ve İnsan Hakları Bakanı Haralambos Athanasiu'nun, "Yasanın bir dış politika eylemi teşkil etmediği, ayrıca Türkiye dahil hiçbir komşu ülkeyi hedef almadığı" yönündeki ifadelerinin, Türkiye'nin her seviyede aktarılmış olan hassasiyetinin dikkate alındığının göstergesi olduğunu, yasanın uygulanmasını yakından takip edeceklerini kaydetti.
Yunanistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Evangelos Venizelos'la son defa BMGK marjında 25 Eylül'de New York'ta görüştüğünü, bu görüşmedeki talebi çerçevesinde, Venizelos’u 29-30 Kasım tarihlerinde konuk edeceğini, sözkonusu ziyaretin 5-6 Aralık'ta Atina’da düzenlenmesi kararlaştırılan Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi 3. Toplantısına da hazırlık mahiyetinde olacağını söyledi.
''Kıbrıs'ta iki halkın siyasi eşitliğine ve karşılıklı mutabakata dayalı siyasi bir çözüm istiyoruz, bu konuda bir adım önde olma anlayışımızı muhafaza ediyoruz'' diyen Çavuşoğlu, 11 Şubat'ta yeniden başlayan müzakere sürecine odaklanılmasını ve bu son fırsatın heba edilmemesini beklendiğini, ancak Rum tarafının 25 Eylül'de 9. parsel olarak belirlenen sahada sondaj çalışmasını başlattığını anımsattı.
Çavuşoğlu, ''Tabiatıyla, Rum tarafının Adanın tek sahibiymiş gibi hareket etmesine izin verilmesi mümkün değildir. Bunu ve Kıbrıs Türkü'nün bölgedeki doğal kaynaklar üzerindeki asli haklarını korumak için yapacağı her türlü çabanın tarafımızdan destekleneceğini defaatle açıklamıştık'' diyerek, bu bağlamda, Kıbrıs Türklerinin haklarının korunması adına, Barbaros Hayreddin Paşa Sismik Araştırma Gemisi'nin, KKTC tarafından TPAO’ya verilen ruhsat sahalarında 20 Ekim'de çalışmalara başladığını hatırlattı.
Rum tarafının Doğu Akdeniz'deki tek taraflı arama çalışmalarının süreci olumsuz etkileyebileceğini ilk sondaj girişiminde bulunulan 2011'den bu yana hatırlatıldığını belirten Çavuşoğlu, konuşmasında şunlara yer verdi:
''Buna karşın, tek taraflı adımlarını meşru olarak takdim etmeye çalışan GKRY lideri, Kıbrıs Türk tarafının başlatacağı sismik araştırmaları gerekçe göstererek 7 Ekim'de müzakerelere katılmama kararı almıştır. Bu karar esasen Rum tarafının sürece ilişkin samimiyetsizliğinin göstergesi olmuştur. Son dönemde bölgedeki gelişmelerin de etkisiyle Yunanistan, GKRY ve Mısır arasında Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin sürdürülen temasları yakından takip ediyoruz. Doğu Akdeniz'deki en uzun kıyı şeridine sahip olan Türkiye'nin içinde yer almadığı herhangi bir sınırlandırma, hakkaniyete uygun olmadığı gibi geçersiz kalacak, bölgede tansiyonu yükseltmekten başka bir amaca hizmet etmeyecektir. Ülkemizin Doğu Akdeniz’deki hak ve çıkarlarına halel getirecek hiçbir gelişmeye izin verilmeyecektir. Bu doğrultuda atılacak adımlara ilişkin hazırlıklarımız yapılmıştır.
Türkiye olarak, çözüme yönelik her türlü iyi niyetli yaklaşıma destek vermeyi sürdüreceğiz. Kıbrıs Türk halkına uygulanan haksız kısıtlamaların kaldırılması yönündeki gayretimiz de, her platformda kararlılıkla sürdürülmektedir.''
Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır.Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
