2023 hedefleri için başkanlık gerekiyor

İSTANBUL

Limak Holding Yönetim Kurulu Başkanı ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Başkanı Nihat Özdemir, "Türkiye'nin bu zor gibi gözüken, ama ben inanıyorum ki kolay yakalayacağımız, 2023 hedeflerini yakalayacak bir başkanlık modelini ortaya getirerek yolumuza devam etmemiz gerektiğine inanıyorum" dedi.

AA'nın 100. Yıl Vizyonu çerçevesinde geliştirdiği AA Finans Haberleri Terminali'nden canlı olarak yayınlanan Finans Masası'nın bu haftaki konuğu olan Özdemir, Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafyanın son 3-4 yıldır dünyanın en kritik bölgelerinden birisi olduğunu söyledi.

Bütün bunlara rağmen Türkiye ekonomisinin geçen yıl büyüme gösterdiğini vurgulayan Özdemir, "Hangi ülkeyi bizim şartlarımızın içine koyarsanız koyun; bu büyümeyi, hele de bu işsizlik oranı ile bu şekilde bitirmesi mümkün değil" dedi.

Türkiye ekonomisinin yatırım yaparak büyümeye çalıştığını aktaran Özdemir, bir iş adamı olarak Türkiye ekonomisine inandığını dile getirdi.

Geçen yıl hür iradeyle bir seçim yapıldığını anımsatan Özdemir, "Türkiye'nin bugün geldiği ortamın artık bu sistemle idare edilmesi zor" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin 2023 hedeflerini sağlayabilmesi için bir sistem değişikliğine ihtiyaç olduğunun herkes tarafından görüldüğünün altını çizen Özdemir, şunları kaydetti:

"2015 seçimleri çok önemli bir seçim. Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en önemli seçimi diyorum. Çünkü Türk milleti çok önemli bir karar verecek. Gönül ister ki, artık kabımıza sığmayan bu anayasamızı değiştirecek bir çoğunluğun ortaya çıkması ve bunun sayesinde de anayasa değişikliğini yapmamız. Başkanlık sistemine geçerek, Türkiye'nin bu zor gibi gözüken, ama ben inanıyorum ki kolay yakalayacağımız, 2023 hedeflerini yakalayacak bir başkanlık modelini ortaya getirerek yolumuza devam etmemiz gerektiğine inanıyorum. 

Çünkü gördük ki, her gün 6, 10, 30 şehit verdiğimiz günler oldu. Her sabah gazetelerde veya televizyonlarda veya Anadolu Ajansı'nın haberlerinde şehit haberlerinden boğulmuştuk. Çünkü her kahvaltımız, ağlamakla sızlamakla geçiyordu. Ama şimdi bir çözüm süreci ortaya atıldı. Çok iyi gittik ve tahmin ediyorum ki mart ayında da 2 yıllık bir sürece yaklaşıyoruz. Artık sonlanması gerektiğine inanıyorum. Doğu ve Güneydoğu'da önemli yatırımları olan bir grubuz ve yapmaya da devam etmek istiyoruz. Ama çözüm sürecinin sonlanarak, artık silahın konuşulmadığı, sadece görüşmelerin, demokrasi ortamında çözümlerin getirilebileceği bir modelin uygulanmasını istiyoruz. Bunu yaptığımız zaman bu iş iyi bir noktaya gelebilir."

Çözüm sürecini destekliyor ve bir an önce bitmesini istiyoruz

Nihat Özdemir, Türkiye'deki en büyük işsizlik oranlarının Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde olduğunu belirterek, "Neden? Çünkü yatırım yapılmıyor" dedi.

Komşuları düşünüldüğünde o bölgeyi yatırım yapılacak bir bölge olarak gördüğünü vurgulayan Özdemir, Limak olarak oraya hala yatırım yapma düşüncesinde olan bir kurum olduklarını söyledi. 

Özdemir, ancak batıda çalışanlardan yüzde 30 daha fazla ücret vererek o bölgeye çalışan yollayabildiklerini, haklı olarak çalışanların can güvenliğini bahane gösterdiğini kaydetti.

"Eğer bu iş sonlanırsa Doğu ve Güneydoğu'da daha çok yatırım olacak, işsizlik azalacak ve ülkenin daha iyi bir noktaya geleceğine canı gönülden inanıyorum" diyen Özdemir, bu süreci desteklediklerini ve bir an önce bitmesini istediklerini dile getirdi.

Faizin düşmesini destekliyoruz

Limak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Özdemir, faizlerin yüksekliğinin yatırımı önlediğini belirterek, "İşsizliğe çare ancak yatırımla olabilir. Bu nedenle işadamı olarak yatırım yapmamız açısından faizlerin düşmesini destekliyoruz" dedi.

Ülkede ne kadar düşük faiz varsa o kadar daha fazla yatırım yapılacağına işaret eden Özdemir, işsizliğe çarenin ancak yatırımla olabileceğini, bu nedenle iş adamı olarak yatırım yapmaları açısından faizlerin düşmesini desteklediklerini söyledi.

Projeleri uzun finansman modelleriyle yaptıklarına dikkati çeken Özdemir, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bütün dünyada bu böyle. Maalesef Türk yatırımcısının bugün en büyük sıkıntısı, uzun dönemli finansmanları yaparken TL finansmanı bulamaması. Mecburen dövize dayalı finansman modellerini seçmek zorunda kalıyoruz. Çünkü finansman kuruluşları bize TL olarak finansman veremiyor. 1-2 yıllık veriyor ama bu 4-5 yıla çıktığında tamamen dövize dönmeye başlıyor. Biz de istiyoruz ki Türkiye'deki TL üzerindeki faizler düşsün, dışarıdaki faizler de düşsün, artı ben yatırımlarımı TL'ye dayalı olarak yapmak istiyorum. Öyle finansmanlar bulmam gerektiğine inanıyorum. Bunu sağlarsak 2015 yılında çok iyi noktalara geleceğimize yürekten inanıyorum. Hem enflasyon hem büyüme hem de döviz kurlarındaki hedefleri kolaylıkla yakalayabileceğimize inanıyorum."

Faiz yüzde 1 iyileşse, 1 milyar dolar yatırımda 100 milyon dolar daha az faiz ödenir

Nihat Özdemir, kur artışının etkisinin Türkiye'de yapılan yatırımın özelliğine göre değiştiğini, kur artışının 3. havalimanını etkilemediğini söyledi.

Çünkü bütün gelirlerinin dövize dayalı olduğu bilgisini veren Özdemir, "Bütün gelirler avro, borç da avro olunca bir problem olmuyor" dedi. Ancak enerjide yaptıkları yatırımların tamamen dövize dayalı olduğunun altını çizen Özdemir, gelirlerinin TL'ye bağlı olduğunu belirterek, "Eğer dövizde büyük bir oynama olursa, söz gelimi enerji, söz gelimi çimento gibi yatırımlarda darboğazlar meydana gelir" dedi.

Bugün yüzde 1'lik bir faiz iyileşmesinde, 16 yıllık bir finansman modeli alındığı ve eşit zamanda ödendiğinde, 1 milyar dolarlık bir yatırımda 100 milyon dolar daha az faiz ödendiği bilgisini veren Özdemir, siyasal iktidarın "faizlerin düşmesi yatırımın önünün açılması" tezinin tamamen doğru olduğunu, bunu yaparken döviz kurunu da oynatmadan TL'ye kayılması gerektiğini dile getirdi.

3. Havalimanı tamamlandığında 10,5 milyar avroluk bir yatırım olacak

İstanbul 3. Havalimanı projesi hakkında da konuşan Özdemir, tutar ve kapasite olarak 3. havalimanının dünyanın en büyük projesi olduğunu ifade etti.

Proje tamamlandığı zaman 10,5 milyar avroluk bir yatırım olacağını anlatan Özdemir, 200 milyon yolcu kapasiteli bir havalimanı kurmak için yola çıktıklarının altını çizdi.

3. havalimanı yapılırken burada bir şehir kurulacağını hatırlatan Özdemir, 80 milyon metrekarelik bir araziyle yola çıkıldığını, İstanbul'un çevresinde böyle bir araziyi bulmanın hiç kolay olmadığını söyledi.

Söz konusu arazinin 60-70 yıl boyunca kömür ocağı olarak işletildiğini anımsatan Özdemir, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Kömürü almak için üzerindeki malzeme kaldırılmış. Değişik yerlere atılmış ve orada kömür için açılan çukurlarda yağmurlar vasıtasıyla göller oluşmuş. İçinde canlı yaşamayan bir yer ortaya çıkmış. Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) burayı bulurken, bu bölgeyi düzgün bir yer haline getirmek isteğiyle, yani bir taşla iki kuş vurma isteğiyle burası tahsis edildi. 3. havalimanı doğudan batıya, Amerika'dan Hindistan'a kadar konuşuluyor ve konuşulmaya da devam edilecek. Bu projeyi tamamladığımız zaman, tabiat şartları açısından çok kötü olan bu yeri yaşanacak, nefes alınacak bir ortam haline getireceğiz. Yalnız Türk ÇED şartlarına uygun değil, uluslararası ÇED standartlarına da uygun olan bir havalimanı yapıp, yolumuza devam edeceğiz." 

4,5 milyar avroluk bir finansman modelini bitirmek üzereyiz

Özdemir, havalimanının finansmanına yönelik bir soru üzerine, işi aldıkları ilk günden itibaren işin maliyeti ve fizibilitesini ortaya koyduklarını ve finansman aramaya başladıklarını anımsatarak, finansman kuruluşlarının finansman ararken yalnız yerli ÇED'i değil, uluslararası ÇED'in de lazım olduğunu her ortamda kendilerine söylediğini anlattı. 

Özdemir, görüşmelerin sonunda 7 bankayla 4,5 milyar avroluk bir finansman modelini bitirmek üzere olduklarını ifade ederek, sözlerine şöyle devam etti:

"4 yıl ödemesiz, 12 yıl ödemeli, yani nereden bakarsak bakalım 16 yıllık bir finansman. Bu Türkiye'deki yapılan yatırımlar içerisinde bulunan en uzun dönemli finansman modelidir. Görüşmeler devam ediyor. Mayıs ayı içerisinde anlaşmanın tamamını imzalayacağımızı tahmin ediyorum. Biz işe başladık, çalışıyoruz, sondajları yapıyoruz, fizibilite projelerini hazırladıktan sonra master planlarını yapıyoruz. Biz buraya sadece bir hava meydanı yapmayacağız, bir şehir kurulacak. Bunun bir master planının yapılması lazım. Önümüzdeki 50 yılın planlamasının yapılması gerekiyor. Bunun için master planı hazırladık idareye sunduk. Bugün, yarın tasdikini bekliyoruz. Bu şekilde finansman modeli çözülerek işimize devam edeceğiz. Bu çalışmalar yapılsın diye 750 milyon avroluk köprü krediyi aldık onunla birlikte özsermayemizi de koyuyoruz ve yatırımlara devam ediyoruz. Mayıs ayı içerisinde finansman modelini tamamen bitirirsek o zaman köprü krediyi kapatacağız, 4,5 milyar avroluk finansman modeliyle yolumuza devam edeceğiz."

İstanbul 3. havalimanı çalışmalarında iyi gittiklerini ve zamanında yetiştireceklerini belirten Özdemir, 29 Ekim 2017 tarihinde 3 pist ve hemen hemen 1 milyon metrekareye yakın bir terminal binasıyla 90 milyon yolcuya hitap eden 1. etabı tamamlayacaklarını ifade etti.

Özdemir, "1. etapta eğer yolcu sayısı 80 milyona yaklaşırsa, bu sefer 2. etabını yapacağız, bir terminal daha yapacağız, sonra o kapasite 120 milyon yolcuya çıkacak, 100 milyonu geçeceğimiz zaman ise bir terminal daha yapacağız. En sonunda 6 pisti, 3 terminali, dünyanın en büyük havalimanı olacak 150 milyon diyoruz ama rahatlıkla bu meydandan 200 milyon yolcu geçeceğini tahmin ediyoruz. Çok akıllı kademeler konulmuş" dedi. 

Özdemir, İstanbul'da 3. havalimanı açıldığında Frankfurt, Londra, Paris ve Dubai ile yarışacak önemli bir hub (merkez) olacağını aktararak, gittikleri her yerde 3. Havalimanının konuşulduğunu söyledi.

Bağlantı yollarının hangi aşamada olduğuna yönelik soruya Özdemir, şu yanıtı verdi:

 "3. Havalimanı bittiğinde 80-90 milyon yolcu geçecek diyoruz, insanlara kolay geliyor. Biz bir Türkiye nüfusunu bir yılda oradan geçireceğiz. Yolcular uçağa binecek, bagaj işlemleri yapacak, yiyecek, içecek veya bavullarını kendilerine teslim edeceğiz, arabalar, trenler, metrolar gelecek. Böyle bir sistemle ancak havalimanı işletilebilir. 100-200 milyon yolcu kapasitesine geldiğimizde normal tren, hızlı tren ve metro gelecek. 3. Köprünün otoyolu önümüzden geçecek, şehirin bağlantı yolları gelecek belki de denizden bağlantı bile düşünülecek. Kanal İstanbul'dan belki deniz yolu ulaşımı sağlanabilecek. Bu proje İstanbul'un özelliğini değiştirecek. İnşallah yakın zamanda Kanal İstanbul ihalesi de yapılır. Bunlar bittiğinde Türkiye'nin dünya ölçeğinde görünümü değişecek."

5 stadyum büyüklüğünde Duty Free 

3. Havalimanında Duty Free'ye ayırdıkları bölümün 50 bin metrekarenin üzerinde olduğuna işaret eden Özdemir, 5 stadyum büyüklüğünde alışveriş merkezi, Duty Free'si, yeme içme bölümü olan havalimanı yapıyoruz. Çalışanlar 100 bine ulaşacak, yakında evleri olacak bunun için airport city yapacağız. 6 tane 400 yatak ve üzerinde turizm tesisi, otel olacak. Mesela, İTO 500 bin metrekare civarında fuar alanı istiyor" diye konuştu.  

Özdemir, bu havalimanının yalnızca Türkiye ÇED kanununa uygun değil, dünyada uygulanan uluslararası ÇED standartlarına uygun olacağını vurguladı. 

3. Havalimanı için kamyon şoförü ihtiyacının yurt dışından karşılanıp karşılanmayacağına ilişkin soru üzerine Özdemir, böyle bir büyük projede A, B ve C planlarının olması gerektiğini belirterek, herhangi bir ihmal veya gecikmenin 3. Havalimanının açılış tarihi olan 29 Ekim 2017'yi geciktirebileceğini, bunun hem maddi açıdan kayıplara neden olabileceğini hem de Türkiye'nin imajı açısından sıkıntı yaratabileceğini, onun için ne yapıp yapıp 2017'de bunu bitirmeleri gerektiğini söyledi. 

Özdemir, 300'ün üzerinde kamyon sipariş ettiklerini ve kamyonların sahaya geldiğini belirterek, "Bunlara şoför arıyoruz. 300'ü gündüz, 300'ü de gece çalışacak etti 600. Bunların izni, hastalığı var. Bize nereden bakarsak bakalım 750 kamyon şoförü lazım. Bir de sahada 350 taşeron kamyonları var, bu sayı nisan, mayıs ayından itibaren daha da artacak. Müthiş sayıda da operatör ihtiyaçlarımız var. Gazetelere ilanlar verdik, büyük şantiyelerden eleman transferi için mücadele ettik. İlk baştaki 85 kişinin müracaat ettiği doğrudur. Bir röportajımdan dolayı bunlar konuşuldu ve daha çok Türk şoför başvurdu. İhtiyacımıza yakın şekilde gidiyor. Buna rağmen B ve C planlarımız var. 500 ithal şoför getirmek için de ne olur ne olmaz diye ilgili kuruluşlara müracaat ettik" şeklinde konuştu.

Bir firmanın Vietnam'dan şoför getirerek çok başarılı olduğunu söylediğini anlatan Özdemir, "Oradaki arkadaşlara haber yolladık, 50 şoför geldi. Şu anda eğitimlerini yapıyoruz, devreye sokacağız. Bu konuda Pakistan ve Vietnam'dan gelen şoförlerin çok faydalı olduğunu gördük. Bunun için 50 kişilik model getirdik, faydalı olur muyuz olmaz mıyız deneyeceğiz. Kamyon sayısının çalışan araç ve ekipman sayısının artacağını görüyoruz. Onun için B ve C planlarımızı hazır tutuyoruz" dedi. 

İstanbul 3. Havalimanı projesinde en önemli gelir unsurlarından biri olan Duty Free mağazalarının işletme ihalesinde dünyanın en büyüklerinin yarıştığını belirten Özdemir, Heinemann ve Unifree ortaklığının, bekledikleri bir rakamı vererek bu ihaleyi kazandığını dile getirdi.

Projenin önemi ve büyüklüğü dolayısıyla birçok ünlü markanın burada yer almak istediğini anlatan Özdemir, "Çalışan sayısı bugün 350'si beyaz yaka olmak üzere 3 bine ulaştı. Yakın zamanda bu sayı 10 bini geçecek. Havalimanı açıldığında sadece çalışan sayısı 100 bin olacak. Buradan geçecek önemli sayıdaki yolcu da dikkate alındığında böyle büyük bir yerde herkes yer almak için çaba gösteriyor" dedi.

Özdemir, Limak Holding'in çeşitli yatırımlarının finansmanında kullanmak üzere bugün 120 milyon liralık bir tahvil ihracı gerçekleştirdiklerini ve taleplerin 3 gün boyunca toplanacağını sözlerine ekledi.

Muhabir: Sümeyye Dalkılınç, Elif Ferhan Yeşilyurt, Mücahid Eker