Gülsüm İncekaya
02 Ocak 2019•Güncelleme: 02 Ocak 2019
İSTANBUL - GÜLSÜM İNCEKAYA
Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Tayyar Arı, Amerikan yönetiminin FETÖ yapılanmasının kendi çıkarlarına zarar verdiği konusunda ikna olmaya başladığını belirterek, "Başsavcı ile beraber bazı üst düzey bürokratların Türkiye’ye gelecek olması, Beyaz Saray’ın FETÖ konusunda bir karar aşamasına gelmiş olabileceği şeklinde değerlendirilebilir." dedi.
Prof. Dr. Tayyar Arı, ABD’li bir heyetin Fetullahçı Terör Örgütü'yle (FETÖ) ilgili Türkiye'nin ABD'ye sunduğu yeni deliller konusundaki gelişmeleri ele almak üzere, 3-4 Ocak'ta Ankara'ya yapacağı ziyaretle ilgili AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
ABD’den gelecek heyette bazı üst düzey bürokratların yanı sıra, bir de başsavcı bulunduğunu kaydeden Arı, bu ziyaretle FETÖ’nün iade süreciyle ilgili daha somut adımlar atılmasının beklendiğini vurguladı.
Prof. Dr. Arı, Suriye, Irak ve FETÖ konularını ele almak için taraflar arasında oluşturulan üçlü komitenin, 2018 Temmuz’unda Türkiye’ye geldiğini hatırlatarak, "Fakat ABD’de bir taraftan Dışişleri Bakanı Tillerson'ın yerine Pompeo’nun gelmiş olması diğer taraftan Rahip Brunson’un tutukluluğu dolayısıyla yaşanan gerginlikler, taraflar arasındaki mekanizmanın verimli çalışmasını engellemişti." diye konuştu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’la 14 Aralık’taki telefon görüşmesinin ardından 19 Aralık’ta Suriye’den çekileceğini açıklamasıyla taraflar arasında yeni bir dönemin başladığına dikkati çeken Arı, "Liderler arasındaki görüşmelerde Trump’ın FETÖ konusunda Türkiye’nin tezlerine yakın bir tutum almaya başladığı izlenimi doğmuş, hatta FBI, FETÖ ile ilgili yerel düzeyde bazı soruşturmalar başlatmıştır. Dolayısıyla Başsavcı ile beraber bazı üst düzey bürokratların Türkiye’ye gelecek olması, Amerikan yönetiminin FETÖ konusunda bir karar aşamasına gelmiş olabileceği şeklinde değerlendirilebilir." görüşünü dile getirdi.
"FETÖ unsurları için hayat zorlaşacak"
Prof. Dr. Tayyar Arı, Türkiye’nin ABD'li muhataplarına FETÖ konusunda yeterince dosya ve kanıt sunduğuna vurgu yaparak, FETÖ elebaşının ve örgütle doğrudan bağlantılı belli isimlerin darbede yer aldığını gösteren görüntü kayıtlarının da ABD Adalet Bakanlığıyla paylaşıldığını aktardı.
"Ancak burada belli ki esas konu, Amerikan hükümetinin bu yapının Amerikan çıkarlarına zarar verdiği konusunda ikna olmuş olmasıdır" diyen Arı, şöyle devam etti:
"Eğer bu noktaya gelmişlerse -ki bu konuda ciddi belirtiler var- o zaman FETÖ unsurları için hayat çok daha zorlaşacağa benzemektedir. Çünkü eğer böyle bir süreç başlarsa büyük ihtimalle ABD'yi çok sayıda ülke izleyecek ve FETÖ unsurlarını ya sınır dışı edecek ya da tutuklayacak ve Türkiye ile suçluların iadesi anlaşmasını imzalamışsa iade sürecini başlatacaklardır.
O nedenle ben ABD'nin tavır değişikliğinin çok kritik bir öneme sahip olduğunu düşünüyorum. Bugüne kadar bunu geciktirmiş olmasında bu yapının ABD için kullanışlı olmaya devam etmesi ve bu yapı üzerinden hem Türkiye’de hem de onlarca ülkede istihbarat faaliyetleri yürütmesi ve operasyonel müdahalelerde bulunabileceğine inanması etkili olmuştur. Ancak son zamanlarda birçok ülkenin FETÖ okullarını kapatması ve mal varlıklarına el koyması ve Türkiye ile beraber çalışmaya başlaması Amerikan yönetimi üzerinde bir baskı oluşturdu.
Çünkü Trump yönetimi, vakit erkenken bu yapıdan vazgeçerek en azından bölgesel ve küresel politikada etkisi giderek artan Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilişkilerini normalleştirmenin daha mantıklı olduğuna karar vermiş olabilir. Ayrıca Trump artık birkaç ay öncesine göre kendini çok daha güçlü hissetmektedir. Kendisiyle aynı görüşte olmayanları kolaylıkla tasfiye ederek nihai karar verici konumda olduğu izlenimini büyük ölçüde oluşturmuştur."
"Lider kadrosu iade edilebilir"
Prof. Dr. Arı, FETÖ üyelerinin üçüncü bir ülkeye gönderme ihtimalinin artık azaldığını düşündüğünü söyleyerek, öncelikle ABD mahkemelerinde yargı sürecinin başlayacağını ifade etti.
Trump yönetiminin yargı sürecini başlatması durumunda, en iyi ihtimalle, örgütün lider kadrosunun Türkiye’ye iade edileceğini savunan Arı, "Sanırım ABD bir süreç başlatırsa önce bu FETÖ elebaşı ve Türkiye’nin verdiği liste çerçevesinde bir geçici tutuklama işlemiyle başlayabilir ve arkasından da iade süreci başlatılır. Ancak Amerikan hükümeti iade yerine yargılamanın Amerika’da yapılmasında ısrarcı da olabilir." değerlendirmesinde bulundu.
Prof. Dr. Tayyar Arı, sürecin bundan sonra daha olumlu seyredeceğini öngördüğünü belirterek, şöyle konuştu:
"Açıkçası 2 yıldır devam eden oyalama ve zamana oynama taktiklerinin yerini daha somut adımlar alabilir. Son zamanlarda Trump'ın politikalarında Türkiye'ye yönelik pozitif yönde belirgin bir değişikliğin olduğunu görüyoruz zaten. Aslında rahip Brunson sürecini ayrı tutarsak -ki bu taraflar arasındaki ilişkiye çok büyük hasar verdi- baştan beri Trump'ın Erdoğan'a karşı olumlu düşünceye sahip olduğunu biliyorduk.
Trump’ın içeride kişisel konumu dolayısıyla karşı karşıya olduğu baskıdan önemli ölçüde kurtulmuş ve elini güçlendirmiş olması ikili ilişkilerin daha farklı bir zeminde ilerlemesinin en azından şimdilik önünü açmıştır."
FETÖ’nün yargılanması veya iade konusunda şimdilik ihtiyatlı olmakta fayda olduğunu vurgulayan Arı, ABD'de dış politika süreçlerine etki eden çok sayıda aktör ve değişken olduğuna ve zaman içinde bunların etkilerinin görülebileceğine dikkati çekti.
Türkiye'nin ABD ile olan ilişkisini Rusya ve İran'la halihazırdaki ilişkilerine zarar vermeden götürmek istediğine değinen Arı, sözlerini şöyle tamamladı:
"O nedenle ABD'nin bazı beklentilerine Türkiye tam karşılık veremeyebilir. Ancak Erdoğan'ın içeride ve dışarıda güçlü desteği ve artan popülaritesi daha dengeli bir dış politika izlemesine imkan vermektedir. Çünkü Türkiye, giderek vazgeçilmesinin maliyetli hale geldiği etkili bir bölgesel aktör haline gelirken küresel politik oyunda önemli bir oyuncu haline de gelmektedir."
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
