'Anadolu jelibonu'nun meşakkatli yolculuğu

NEVŞEHİR - Behçet Alkan

Türkiye'nin en kaliteli üzümlerinin yetiştiği bölgelerden Nevşehir'in Ürgüp ilçesi, pekmezinin yanı sıra yöresel lezzet "köftür" ile de dikkati çekiyor.

Yöre halkı tarafından geleneksel yöntemlerle üretilen ve "Anadolu jelibonu" olarak adlandırılan köftür, bölgedeki bağlardan özenle seçilen beyaz üzümlerin un katılıp hamur haline getirildikten sonra kaynatılmasıyla ortaya çıkıyor.

Doğallıktan taviz vermemek adına içinde hiçbir kimyevi katkı maddesi bulunmayan, pekmezden uzak duran çocukların aynı değerdeki bir ürünle beslenmesinin önünü açan köftür, farklı lezzet arayışında olan yetişkinlerin de ilgisini çekiyor.

"Köftür"ün meşakkatli yolculuğu

Sabahın erken saatlerinde üzüm bağlarına gelen köylüler, aralarında işbirliği yaparak, üzüm toplama işlemini gerçekleştiriyor. Çuvallara konulan üzümler, köye getirilerek "haft" adı verilen beton zeminli havuzda çizmelerle eziliyor. Üzümlerin ezilmesiyle elde edilen üzüm suyu, borudan geçerek kazanlara akıtılıyor.

Bağ çubuklarının yakıldığı ocakta ılık hale gelinceye kadar sürekli karıştırılan üzüm suyu daha sonra küçük kazanlara bölünerek, bu kez daha güçlü odun ateşiyle kaynamaya bırakılıyor. Kaynayan kazanlarda yüzeye çıkan köpükler, kepçeyle toplanarak ayrıştırılıyor ve geriye üzümün berrak suyu kalıyor.

İçine un ilave edilen üzüm suyu, kıvama erinceye kadar büyük tahta küreklerle karıştırılarak işleme devam ediliyor. Puding görünümü ve katılığına ulaşana kadar yaklaşık 40 dakika ocakta kaynatılan karışım, tepsilere dökülüyor. Taslarla birer birer doldurulan ve yüzeyi düzlenen tepsiler bir gün boyunca dinlendiriliyor.

Ertesi gün tepsilerde dilimlenerek, damdaki tezgahlara serilen ve kurumaya bırakılan köftür, havanın sıcaklığına göre üç ile yedi gün arasında bekletiliyor.

Üzümün köftüre dönüşüm sürecini anlatan Uğur Yılmaz (35), AA muhabirine yaptığı açıklamada, özellikle çocukların doğal yollarla beslenmesi için her yıl eylül-ekim aylarında köftür yaptıklarını söyledi.

Yılmaz, "Köftürü üzümün suyundan elde ediyoruz. Üzüm suyunu sıkıyoruz. Pekmez kıvamına gelmeden önce tatlandırma şeklinde alıyoruz. İçinde sadece maya olması için un kullanıyoruz. Sonra kaynatıp tepsilere döküyor ve güneşte kurutuyoruz." dedi.

Yılmaz, köftürün sadece taze üzüm suyundan yapıldığını, bu nedenle bağ bozumu zamanı dışında üretiminin mümkün olmadığını kaydetti.