ERBİL
Kosar Othman Hamad - Goptepe, Kuştepe, Kayabaşı, Kaletepe, Kırca, Taşlıca, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) bulunan Türkçe isimli köylerden birkaçı. Köylüler, Osmanlı döneminde kalan bu köy isimlerinden memnunlar.
Türkçe tabelalar görenleri şaşırtıyor
Kürt bölgesinde Türkçe tabelalı köy isimleri, dışarıdan gelenleri şaşırtsa da bölge halkı bu durumu garipsemiyor. Süleymaniye'de 68, Erbil'de 66 ve Duhok'ta 6 olmak üzere toplam 140 Türkçe isimli köy bulunuyor. Köyünün adından memnun olan vatandaşların çoğu, Türkçe ismin ne anlama geldiğini bilmiyor. Ancak köylüler, köylerinin adını sevdiklerini, bu yüzden sorgulamadıklarını ifade ediyorlar.
Bölgede bugüne kadar sadece "Şeytan" isimli köyün ismi, köylülerin talebi üzerine değiştirilmiş. Köylüler Arapça olan bu isim yerine Kürtçe "Tazede" ismini kabul etmişler. Bazı isimlerin ise zamanla kısaltılmış hali benimsenmiş. Mesela Köysancak ilçesi zamanla "Koya" diye değişikliğe uğramış.
İsim değişikliği isteyen köylü yok
Koya Kaymakamı Çapuk Ömer, AA muhabirine yaptığı açıklamada, isimlerin Osmanlı döneminde herhangi bir baskı uygulanmadan köylere konulduğunu söyledi. "Şimdiye kadar köyünün adını değiştirmek için bize başvuran olmadı" diyen Ömer, şöyle devam etti:
"Sadece Şeytan isimli bir köy vardı. Köylülerin talebi üzerine bu köyün ismi Tazede olarak değiştirildi. Biz kaymakamlık olarak Türkçe köy isimlerinin değiştirilmesini istemiyoruz. Çünkü bunlar, artık köyün kültür ve tarihi oldu. Bu isimleri kaybedersek tarihi de kaybederiz. İnsanlar gelip bu isimlerle ilgili araştırmalar yapıyorlar. Köylülerin ise çoğu anlamını bilmiyor, sorgulamıyor da. Çünkü hepsi benimsemiş. Artık hükümet istese de köylerin ismini değiştiremez."
IKBY'de 140 Türkçe isimli köy olduğunu aktaran Ömer, "Osmanlı, bu bölgeye 400 sene hükmetti. Etkisinin bu kadar olması normaldir" ifadesini kullandı.
Köylüler bu isimlerle gurur duyuyor
Türkçe isimli köylerle ilgili yüksek lisans tezi hazırlayan Koya Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rüstem Selam da IKBY'deki yabancı yer isimlerinin çoğunun Türkçe olduğunu belirterek, "Bu köylerin çoğunda dere, pınar, ırmak, tepe isimleri geçer. Yani doğallığı ifade eder. Artık köylüler, köylerinin tarihi ve kültürü olan bu isimlerle gurur duyuyor. Onun için bir değiştirme söz konusu değil. Bence değiştirmeye yol bile vermezler" dedi.
Irak Türkmen Cephesi Milletvekili Aydın Maruf ise AA muhabirine yaptığı açıklamada bölgede Türkmence isimli birçok köy ve kasaba bulunduğunu ifade ederek, "Kuştepe, Köysancak, Altınköprü, Tavuk Köyü isimleri Türkçe'dir. Kürdistan hükümeti, bu isimleri değiştirebilirdi ama değiştirmemeleri güzel bir adımdır" dedi.
Koya Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Serkevt Mustafa, Türkçe isimli köylerde daha çok Kürtlerin yaşadığını, Türkmenlerin çok az olduğunu ifade ederek, "Bu isimler Osmanlı döneminden kaldı. Bence bu isimlerin değiştirilmesinin köydeki yaşama bir etkisi olmuyor. Çünkü nasıl yaşadığımız önemlidir. Zaten halk artık bu isimlere alıştı. Hükümet değiştirse bile insanlar gene eski isimleri kullanır" değerlendirmesinde bulundu.
Köylüler memnun
Türkçe köy isimlerinden köylüler de memnun. Goptepe köyünden Hasan Ali, "Köyümüzün ismi ne anlama geliyor, bilmiyorum. Ama Goptepe ismini duyduğum zaman gurur duyuyorum. Bence güzel bir isim, değiştirilmesini istemem" diye konuştu.
Türkçe köy isimlerinin bazıları şu şekilde:
Erbil: Kuştepe Köyü, Goptepe, Altınköprü, İlincağ, Koç, Kayabaşı, Kurtelas, Tutma, Birikme, Basırma, Şile, Eskikoya, Kabirbatan, Kuzulu, Kamber, Dit Beşparmak, Göltepe.
Süleymaniye: Kazan Köyü, Kuçeler, Kızkapa, Kırık, Kılırığ, Karagöl, Kızlar, Taşlıca, Kazan, Kuşkaya, Torba, Kale Kocali, Karabulak, Tepeali, Karatamur, Kışlak, Çoklice, Mutlice, Kuçeler, Kaşka, Yola, Kırca, Karacam, Kaletepe Köyü.
Duhok: Çevrik, Tavuk, Ormana, Bağluca, Kucine Köyü.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
