İnsanlığın kültürel mirası: Tandırlar

DİYARBAKIR - KAAN BOZDOĞAN/AHMET KAPLAN

Asırlardır hem ısınmak hem de ekmek yapmak için kullanılan tandırlar, insanlığın kültürel mirasları arasında yer almaya devam ediyor.

Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinin de en çok tercih edilen pişirme yöntemleri arasında bulunan tandır, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde hala bazı ailelerin geçim kaynağı olmayı sürdürüyor.

Toprağın kil, saman ve keçi kılıyla yoğrulmasıyla hazırlanan tandırların boyları 50-100, çapları da 50-65 santimetre arasında değişiyor. Siparişlere göre boy, çap ve şekilleri de değişiklik gösteren tandırlar, 50 ila 150 lira arasında satışa sunuluyor.

Köylerini terk ederek Diyarbakır'ın Sur ilçesine bağlı Çarıklı Mahallesi'ne yerleşen birçok aile geçimini tandır yaparak sağlıyor. Tandır yapımını erkeklerin bırakmasının ardından ürün artık kadınların ellerinde şekil buluyor. Sabahın erken saatlerinde evlerinin önlerindeki boş alanlarda mesaiye başlayan kadınlar, mahalle sakinlerince "çamur mühendisleri" olarak adlandırılıyor. Toprağın tandıra kadar uzanan zahmetli yolculuğuna emek veren kadınlar, günde ortalama 2-3 tandır üretebiliyor.