کۆڵبەرانی سنووری نێوان ھەرێمی کوردستان و ئیران

لە سنوورە نافەرمییەكە، كرێكۆڵەكانی سنووری نێوان ئێران و هەرێمی كوردستان زۆربەیان خەڵكی كوردستانی ئێرانن و بە مەبەستی بردن و ئاودیوكردنی كەلوپەلە جۆراوجۆرەكان دێنە ناو سنووری ھەرێمی كوردستان لە دیوی سنووری حاجی ئۆمەران و بە ھەماھەنگیی لەگەڵ دەلالەكان كۆڵەكانیان پڕ دەكەن و بە پشت ئاودیوی سنووری كوردستانی ئێرانی دەكەن.
مام وسوو پیرانشاھری، تەمەن ٤٥ ساڵ و یەكێك لە كۆڵبەرانی سنووری نێوان ھەردوو ناوچەكە بۆ ئانادۆلۆ گوتی: "ژمارەمان چوار ھەزار كۆڵبەرە و لەلایەن حكوومەتی ھەرێمی كوردستان و كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە رێگەمان پێدراوە كە بە گوێرەی رێنماییەكانی نێوان ھەردوولا كاسبی بكەین. ئێران كارتی میللی بۆ دروست كردوون و بە نۆرە لەو چوار ھەزار كرێكۆڵە ھەر كەسێك لە ھەفتەیەكدا دووجار دەتوانێت كەلوپەل بگوازێتەوە، كە ئەمەش زۆر كەمە. ئامانجی ئێران لە دروستكردنی ئەم كارتە بۆ كرێكۆڵەكان ئەوەیە كە خەڵكی سەر سنووری خۆیان بەو كارەوە سەرقاڵ بكەن بۆ دابینكردنی ژیانی رۆژانەیان و ھاوكاتیش بۆ ئەوەی تێكەڵ بە سیاسەت نەبن".
سەبارەت بە گرفتەکانیان و دەسكەوتنی قازانجی رۆژانەیان، محەمەد سەبری تەمەن 50 ساڵ، ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە ئەوان لە ھەر چوار وەرزی ساڵدا كار دەكەن و، بەو كارە ناتوانن خەرجیی رۆژانەیان پێ دابین بكەین لە ھەر بارێكدا ٥٠ ھەزار تومەنیان دەست دەكەوێت كە لە ھەفتەیەكدا دوو تا سێجار نۆرەیان دەگات، زۆربەیان كرێچین و خاوەن منداڵن. گرفتی سەرەكییان ئەوەیە كە ئەو كەلوپەلەی كە فرۆشی ھەیە و قازانجی ھەیە رێگە نادەن بیگوازینەوە و شتی بێكەڵكیشیان ئازاد كردووە، ئەو ھۆكارەكەی بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە كە دوای ئەوەی گوشارە ئابوورییەكان لەلایەن ئەمریكا لەسەر ئێران سووك كران، ئێرانیش ھەوڵ دەدات ئەو كەلوپەلانە داخلی وڵاتەكەی نەبێت كە بە زیانی ئابووری ناوخۆی دەشكێتەوە، بۆیە تەنھا ئێمە دەبینە قوربانیی.
ناوبراو سەرباەت بە ھەڵوێستی حكوومەتی ھەرێمی كوردستان دەلێت: "زۆر سوپاسی حكوومەتی ھەرێم دەكەین كە ھەمیشە ئاسانكارییان بۆ كردووین".
ئەو داواكارە كە شوێنەكەیان بۆ خۆش بكرێت ھەروەك پێشتر حكوومەتی كوردستان ئەو بەڵێنەیانی پێدا بوون و گوتی: "بەڵام بەداخەوە تا ئێستا جێبەجێ نەكراوە، ھیوادارم بەڕێز نێچیرڤان بارزانی بەدەنگ دواكاریمانەوە بێت".
زۆربەی كۆڵبەرەكان ئەگەر بارەكەیان كەلوپەلی تایبەت بە چێشتلێنان و قاپ و قاچاغی مەدبەخ بێت، شەش كارتۆن بار دەكەن و ئەوان گلەیی لە خاوەن بارەكان دەكەن كە پێویستە كرێیەكانیان بە شێوەی كیلۆ بۆ حیساب بكرێت نەك بە شێوەی كارتۆن و دانە، جاری وا ھەیە ٧٠ تا ٩٠ كیلۆ قورسایی بارەكایانە.
شوفێری گواستنەوەی بارەكان لە حاجی ئۆمەرانەوە بۆ مەیدانی كریكۆڵەكانی سەر سنوور، ھیمداد عەزیز بۆ ئانادۆلۆ دەڵیت: "ئەو كەلوپەلانەی كە دەنێردرێن بۆ ئێران زۆربەیان كەلوپەلی چینین و پێكھاتوون لە جلوبەرگ، قاپ و قاچاخ و كەلوپەلی كارەبایی كە ئێستا ھەندێكییان رێگە پێدراون، ٩٠ ھەزار تومەن كرێی بارە كە دەكاتە ٣٥ ھەزار دینار، ٥ ھەزاریش بۆ نیقابەیە. لە دیوی ئیرانیش بە پێی دانە یان كارتۆن باجمان لێ وەردەگرن".
كۆڵبەرەكان باس لەوە دەكەن كە قورسایی بارەكانییان بەرێژەیەكە كە ھەر كەسێك ناچارە زیاد لە ھێز و تواناكەی بار ھەڵگری، بەمەش بە دەیان كۆڵبەر لە كاتی بەربوونەوەیان دەست و قاچ یان پشتیان شكاوە، پێشتریش كە ھێشتا ئەم كەناڵە نافەرمییە بۆ كۆڵبەران نەكرابوویەوە بە ساڵانە دەیان ھاووڵاتی سەر سنوور بەر مین كەوتوون و گیانیان لەدەست داوە یان دەست و قاچییان پەڕیوە.
لە كۆتایدا سەرجەم كۆڵبەران داوكارییان لە حكوومەتی ئێران ئەوەبوو كە سنووری بە رووی كۆڵبەراندا دانەخات و رێژەی نۆرەی ھەفتانەش بۆ كۆڵبەران لە ھەفتەیەكدا بكاتە ٤ تا ٥ جار بۆ ئەوەی ھەم قازانج بكەن، ھەم بە ناچاری ئەم بارە قوڕسە ھەڵنەگرن.
ماوەی زیاتر لە دوو مانگ بوو ئێران سنوورە نافەرمییەكەی بە رووی كۆڵبەراندا داخستبوو و لە رۆژی ١/٥/٢٠١٦ەوە رۆژی جیھانی كریكاران رێگەیدا كرێكۆڵەكان كارەكانییان دەست پێ بكەنەوە.
مەرزی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران، سنووری كۆماری ئیسلامی ئێران وھەرێمی كوردستان بەیەكەوە دەبەستێتەوە و بە دووری ١٨٣ كیلۆمەتر دەكەوێتە باكووری خۆرھەڵاتی پارێزگای ھەولێر، لە ٢/٤/٢٠٠٨ بووەتە مەرزی نێودەوڵەتی و لە پاڵ ئەوەیشدا لە تەنیشتییەوە بە دووری چەند مەترێك بە شێوەی سنووری كۆڵبەریی نافەرمیی بەڵام بە ئیجازەی بەرپرسانی ھەردوولا خەڵكی سەر سنوور سەرقاڵی كۆڵبەرین.