Либиските братучетки Зејнеп Мади и Ајше Мади во стариот градски дел на Триполи се обидуваат повторно да го оживеат историскиот занает на ткаење на вековниот разбој во нивната работилница.
Традиционалниот занает на ткаење во Либија, во кој историјата и културата се преточуваат во ткаенини и килими, како богатство пред исчезнување се бори за опстанок во неколкуте преостанати работилници.
Овој занает, кој Либијците го пренесувале од поколение на поколение уште од османлискиот период, почнал да се заборава поради зголемувањето на увезените фабрички производи што влегле во земјата по италијанската окупација.
Братучетките Зејнеп и Ајше Мади, кои се обидуваат да го оживеат занаетот на ткаење во својата работилница во стариот градски дел на Триполи, за Анадолу ги раскажаа финесите на занаетот, неговиот историски развој во Либија и предизвиците со кои се соочуваат.
Зејнеп Мади рече дека традиционалното либиско ткаење не се состои само од килими и теписи, туку дека свилата и волната во вештите раце се претвораат во елегантна традиционална облека, фереџe, па дури и ќебиња.
Мади истакна дека уште од детството се занимавала со волна заедно со жените во семејството.
„Мајка ми, баба ми, тетка ми, вујна ми; сите жени во семејството се занимаваа со волна. Им помагавме во процесите како што се перењето, чешлањето и предењето“, рече таа.
Либиската мајсторка рече дека занаетот го научила од Абдулбасит ел-Таџури. „Хаџи Абдулбасит беше последниот мајстор што работеше на разбој во овој занает. Ние бевме првите мајсторки што заедно со мојата братучетка работеа во овој занает, кој традиционално го вршеа мажи“, изјави Мади.
Зејнеп Мади рече дека порано немало фабрики за облека и дека традиционалното ткаење било од суштинско значење во Либија.
Либиската мајсторка рече: „Нашите постари го пренесувале овој занает од поколение на поколение. Порано ќебињата се ткаеле дома, а жените за себе изработувале традиционална облека наречена ‘џерд’ и ‘хули’. Особено во областа на планините Нафуса, позната по своите сурови студови, луѓето се загревале само со оваа волна.“
Зејнеп Мади истакна дека ткаењето било многу распространето во Либија пред италијанската окупација во 1911 година.
„Пред италијанската окупација, само во Триполи активно работеле од 350 до 400 разбоја. Разбоите биле широко распространети во Триполи, Мисрата и Бенгази. Откако Италијанците го преплавиле либискиот пазар со евтини и масовно произведени фабрички производи, луѓето се насочиле кон готовите производи. Ова создаде услови за исчезнување на занаетите поврзани со волната и ткаењето“, објасни таа.
Зејнеп Мади додаде дека во Триполи останале само неколку луѓе што го продолжуваат овој занает, додека разбоите целосно исчезнале во Бенгази и Мисрата, но дека постои група луѓе што го сакаат овој занает, се страсни за него и го бараат.
Ајше Мади рече дека со својата братучетка работат како мајсторки за ткаење и произведуваат традиционални производи, со цел да ја зачуваат и одржат либиската култура и традиции.
„За изработка на рачно ткаен килим се потребни околу една недела до 10 дена. Производите што ги изработуваме, како навлаки за перници и душеци, бараат два до три дена работа на разбој“, рече мајсторката Ајше, додавајќи дека ткаенините од разбојот го добиваат својот конечен изглед по фазата на шиење.
Ајше Мади истакна дека побарувачката за традиционални производи во Либија постојано се зголемува и додаде:
„Нашите рачно ткаени производи имаат исклучително елегантен изглед. Овие производи, кои носат традиционални мотиви и шари карактеристични за Либија, на просториите во кои се користат им даваат автентична атмосфера.“
Мајсторката Ајше рече дека во Либија има доволно суровина за производство на волна, но дека поради малата побарувачка нема производство, додавајќи дека најголем проблем во ткаењето им претставува обезбедувањето квалитетна суровина.
„За да обезбедиме квалитетна суровина, мора да патуваме до островот Џерба во Тунис. Квалитетот на материјалот и соодветните бои ги избираме лично на самото место и потоа ги носиме во Либија“, рече таа.
Либиската мајсторка истакна дека изработуваат нови дизајни за да го привлечат интересот на новата генерација.
„Производството го приспособивме на модерното време за да го привлечеме интересот на младите. Покрај теписи и килими, изработуваме женски чанти, ранци, футроли за лаптопи и перници. Секогаш развиваме нови дизајни според барањата на нашите клиенти“, рече таа.
Ајше Мади истакна дека се зголемува интересот за традиционалните рачно ткаени производи.
„Бројот на мајсторите што ткаат на разбој во Триполи се намали толку многу што можат да се избројат на прсти, но луѓето постепено се враќаат кон оваа древна култура. Со зголемувањето на обуките и насочувањето на младите кон оваа област, нашето традиционално ткаење ќе се спаси од исчезнување“, објасни таа.
contact_the_ombudsman
is_there_an_error_in_this_story
