Интервју: Премиерот на Мали вели дека Франција е одговорна за безбедносната ситуација и економските проблеми во Мали

БАМАКО

Премиерот на Мали, Чогел Кокала Маига, со новинарите на Агенција Анадолија зборуваше за широк спектар прашања, почнувајќи од безбедносната и политичката ситуација во неговата земја, факторите што довеле до државниот удар во 2020 година, до билатералните односи со неколку меѓународни актери, вклучувајќи ја и Турција, јавува Агенција Анадолија (АА).

Во првиот дел од интервјуто, премиерот ја обвини Франција за влијанието врз одлуките на блокот на Економската заедница на западноафриканските држави (ECOWAS) против Мали и случувањата што доведоа до засилена соработка на Мали со Русија.

АА: Во вашите коментари за санкциите на ЕКОВАС споменавте „геополитички согледувања“. Можете ли да откриете повеќе за ова? Како „геополитичките согледувања“ ги мотивираа тешките санкции против Мали?

Чогел Кокала Маига (ЧКМ): Со месеци, во сите меѓународни финансиски институции - Франција, претставниците на Франција - се спротивставија на вклучувањето на каков било проект за развој за Мали на агендата. Забележавме дека секогаш кога се најавуваше самит на ЕКОВАС - не знаеме со каква магија - француските власти се добро информирани за тоа, вклучувајќи информации за точниот датум и можните санкции. Така, ова нè наведе да заклучиме дека, секако, Франција е поинформирана за исходите од самитот отколку шефовите на државите на ЕКОВАС.

На пример, француските власти еден месец претходно најавија дека санкциите ќе бидат наметнати врз Мали од страна на лидерите на ЕКОВАС на самитот на 9 јануари 2022 година. Ние укажавме дека овие санкции секако се една од тактиките за дестабилизирање на Владата и за нејзиниот неуспех, со цел да се има марионетска влада која би била во согласност со француските власти.

Отворено кажавме дека тоа што тие се спротивставуваат на сето она што би дало нов живот во економијата на земјата и систематски најавуваат планирани самити и санкции, отвора прашања за нивните намери.

Во врска со воената соработка, воените договори кои нè обврзуваат се прекршени од француските власти. Доказ е дека на север имало француски воени бази што биле поставени како резултат на договорот за одбрана меѓу Франција и Мали. Но, наеднаш, француските власти одлучија дека ги напуштаат овие воени бази без наша најава. Ова ни го привлече вниманието на договорот бидејќи, во секој случај, ако едната страна може да го прекрши кога сака, подобро е да седнеме заедно да го преиспитаме; отстранете го она што не ѝ одговара на една од страните да се најде заеднички јазик. И така, за нас, нема сомнеж: одлуките донесени против нашата земја не беа особено во интерес на народот на Мали и на Африка воопшто.

Несфатливо е самитите на шефови на држави да се инспирирани од гласини и медиумски извештаи од европските земји за донесување резолуции против Мали. Што е тоа? Сакам да бидам јасен за тоа. Знаете, во Мали, актуелните лидери ја анализираат ситуацијата во светот, гледајќи што се случило на друго место во однос на геополитичките и одбранбените прашања во последните 20 или 30 години и ги избираат лекциите бидејќи оние што не учат од историјата, ќе научат на потешкиот начин.

АА: Каква е вашата оценка за актуелната безбедносна ситуација во Мали и нејзиниот развој?

ЧКМ: Ќе ви дадам неколку сценарија пред да објаснам каде сме. Забележавме дека 20 години, под превезот на борбата против тероризмот, „меѓународната заедница“ -- затоа што кога зборуваме за меѓународната заедница, зборуваме за неколку земји кои се согласуваат и зборуваат во име на сите - 20 години интервенира во Авганистан. На крајот од тие 20 години, еден ден решија да си заминат. И ги видовме Авганистанците во очај, прилепени за авиони. Нашиот народ научи од ова.

Нема ли еден ден да нè остави секој кој е со нас ? И ова може да биде вистина во Мали, кој доживеа експанзија на безбедносните сили. Ги имаме Вооружените сили на Мали. Ја имате француската операција „Бархан“, ја имате операцијата на Обединетите нации, МИНУСМА (мултидимензионална интегрирана мисија за стабилизација на Обединетите нации во Мали), ги имате европските операции (како ЕУТМ, ЕУКАП), го имате „Г5 Сахел“, го имате „Такуба“ (европска воена работна група).

И покрај овој „безбедносен метеж“ од година во година, безбедносната состојба се влошува. Тоа е како пациент, пациентот е таму. Дијагностицирана е болеста, препишани се рецепти и лекови. Му велат дека за два месеци ќе оздрави. По осум години, болеста, која зафатила еден дел од неговото тело, се проширила и на другите делови покривајќи 80 отсто. Тоа подига прашања дали лекарите се неефикасни, дали дијагнозата била погрешна или лековите се неефикасни. Тоа го направи Владата. Се прашувавме зошто од 2013 година, кога се појави несигурноста, 80 отсто од територијата беше нападната од терористи, а ги има сите овие меѓународни сили. Нели треба да бараме друго решение? Зарем не треба да менувате лекар? Промена на третманите и дијагнозата, или двете или сите три одеднаш?

Знаете, има еден познат кинески политичар - многу мудра личност - [Денг Ксијаопинг] кој рече во 1970-тите, кога Културната револуција беше во полн ек во оваа земја, дека „не е важно дали мачката е црна или бела додека фаќа глувци“. Што значи дека политичкиот систем важи само додека ги задоволува потребите на граѓаните. Тоа го чинеше, но историјата покажа дека е во право кога се врати на власт како основач на модерна Кина.

Ова е пример што го давам за луѓето на крајот да го разберат нашето размислување.

Со оглед на она што го видовме во Авганистан, она што го видовме во Либија, каде што некои земји од Советот за безбедност добија резолуција што им дозволуваше да го заштитат Бенгази од воздушното бомбардирање од страна на Моамер Гадафи, ја надминаа таа резолуција да одат и да го убијат претседателот и да сеат неред, мислевме дека ситуацијата во Мали може да биде резултат на ова нарушување.

Така создавате хаос. Ги вооружувате луѓето. Им велите да одат и да го поделат Мали. Сепаратистите јасно кажаа дека токму Франција стои зад сепаратистичките движења од Либија во 2011 година. Водачите на движењата рекоа дека Франција ги поттикнала да го нападнат северниот дел на Мали и да го поделат и да создадат независна држава. Не сме ние тие што го кажуваат тоа. Лидерите на ова движење го кажуваат тоа и се поддржани од француските политичари.

Од тоа извлекуваме заклучоци. Во 2013 година, кога Владата на Мали апелираше до Франција да ѝ помогне да ги разбрка терористите, постоеше операцијата „Сервал“, која се одржа на барање на привремената влада. Како што денеска велат дека Владата не е легитимна, Владата што апелираше до Франција во 2013 година беше влада која беше поставена по државен удар. Но, да продолжиме понатаму. Што се бараше? Во писмото што Владата на Мали го упати до француската Влада, од кое нема копија во архивите на Мали, ниту во одбраната, ниту во министерствата за надворешни работи. Неодамна го најдовме во Франција на веб-страницата на францускиот Сенат. Во тоа писмо од Франција беше побарана воздушна поддршка и разузнавање. Немаше планови за распоредување француски војници на територијата на Мали. Армијата беше против тоа. Франција го почитуваше ова сè додека не постави база во Кидал.

По пристигнувањето во Кидал, беше блокиран патот на Армијата на Мали, создавајќи енклава во која терористите имаа години да се реорганизираат. Ние учиме од тоа. Мораа да дојдат и да ни помогнат во борбата против терористите. Тие ги создадоа условите за канонизирање на тероризмот и поделба на Мали и резолуциите на Обединетите нации што беа со цел да ги бранат, затоа што попатно велам дека (поранешниот) француски претседател Франсоа Оланд јасно ги кажа целите на операцијата „Сервал“: уништување на тероризмот, враќање на државната власт на целата територија и спроведување на резолуциите на Обединетите нации.

По девет години, забележуваме дека тероризмот, кој беше останат на север, се прошири на 80 отсто од територијата. Државната власт од денес не е вратена на целата национална територија. Резолуциите на Обединетите нации се менуваат секоја година. Тие се напишани од Франција. Толку многу што оваа година нашата влада се спротивстави.

Токму во Комората на Советот за безбедност, нашиот амбасадор откри нацрт-резолуција со која се бара зголемување на силата на МИНУСМА за повеќе од 2.000 војници. Нашиот амбасадор рече дека неговата влада не знае за тоа. Не можеме, како што велат во Африка, да ги бричиме главите на Малијците во отсуство на Малијци. Не можеме да одлучиме да испратиме воен контингент на нашата територија без да го знаеме неговото потекло, мисии, сили, националности и цели. Затоа се спротивставивме. Собравме лекции и од тоа. Го имаме она што се нарекува „Такуба сила“, која беше основана во 2019 година. По објавувањето, африканските шефови на држави беа повикани да го потпишат својот договор во Пау, Франција (5. Самит на Сахел на 13 јануари, 2019 година).

Оваа операција постои речиси две години. Но, нула поени - нема заслуга во борбата против тероризмот. Но, тоа не е најсериозното. Сите земји што треба да испратат војници како дел од операцијата „Такуба“ мора да имаат писмен договор со државата Мали. Ова е она што беше планирано. Владата на Мали испрати покана до голем број земји. Но, кога една земја ќе одлучи да дојде во Мали, таа прави писмен договор со кој се определуваат условите за ангажирање на војската на наша територија. Напишано е црно на бело.

Не ни е јасно зошто некои европски земји, без договор со Мали, одлучуваат да дојдат. Тоа се случи со данската Влада. Им објаснив на граѓаните за да разбере народот. Кога Турчин сака да оди во Германија, му треба покана. Но, кога ја има поканата, тоа не е доволно. Потребна е виза. Тоа е она што се случи. Нашата влада ги покани европските држави, но секоја држава мора да има специфичен договор, виза за да биде на наша територија. А она што не го разбравме е зошто данската Влада дојде на наша територија без виза, без овластување. Им кажавме дека не се согласуваме. Од неодамна чувствуваме дека расте француското непријателство против нашата влада. Ви ги објаснив сите нивни опструкции кои беа со цел економски да ја задушат власта.

Ги видовме сите игри што се случија во последните девет години. Неодамна видовме кога го натераа ЕКОВАС да преземе неправедни, незаконски и нелегитимни санкции против државата Мали. Целосно ембарго. Додека се воведува ембаргото, француски воен авион на наша територија влегува од земја на ЕКОВАС, иако рекоа дека ги затвораат границите. Кога ја поминаа нашата територија и сфатија дека имаме доволно средства да го откриеме нивното присуство, ги исклучуваат транспондерите за да не бидат идентификувани. Подоцна го исклучуваат радиото за да не бидат во контакт со контролната кула. Слетуваат на дел од нашата територија. Тие депонираат што било, и се враќаат во оваа земја на ЕКОВАС.

Следниот ден авионите на МИНУСМА со часови летаат над воените бази на Мали, додека тоа не е во мандат на МИНУСМА, а кога нашата армија поставува прашања велат дека тоа го побарала Франција. Рековме дека не е мисија на МИНУСМА да дојде и да шпионира воени бази и затоа јасно побаравме да не летаат над нашата територија без овластување.

Побаравме од данската Влада да ги повлече своите сили додека не ги исполни договорите меѓу нас. Кога го направивме тоа, француските власти, кои сакаат да управуваат со Мали преку полномошник, го опишаа тоа како неодговорни дела. Упатуваат секакви навреди.

Како суверена влада, Мали почувствува дека претерале. И во едно од моите последни интервјуа посочив дека Мали нема проблем со Европската Унија. Но, она што ние едноставно сакаме да го разбере Европската Унија: Франција не смее да ги вовлекува земјите од Европската Унија во нивната скриена агенда, која е различна од онаа што ја презентираат пред Европската Унија.

Се сеќавам и дека западните земји во 1885 година, токму на 28 февруари 1885 година, на Берлинската конференција, ја поделија Африка на зони на влијание. Мали доби независност во 1960 година. Значи нема зона на влијание. Франција не може да управува со односите на Мали со ЕУ преку застапник. Односите со Мали мора да се засноваат на партнерство. Тоа е сè што баравме. Поради ова упатуваат навреди зборувајќи за легитимитетот на власта. Она што сакав да им го кажам е дека кога Владата, која тие ја нарекоа легитимна, пукаше во џамии убивајќи десетици граѓани, ние тогаш не ја слушнавме Франција да зборува. И тоа не може да се оспори бидејќи извештаите на ОН го потврдија. Неодамна, во 2021 година, Малијците кои правеа свадба беа бомбардирани од француската авијација. Извештајот на ОН потврди дека жртвите се цивили кои присуствувале на свадбена церемонија. Франција го опиша ова како тероризам, но кој ја кажува вистината? Значи, сите овие фактори нè наведоа да кажеме: мора да бидеме внимателни. Не можеме повеќе да дозволиме странски сили на наша територија без претходно разбирање на јасните услови.

Не можеме повеќе да оставиме простор за маневрирање што може да ги наведе државите да ги напуштат обврските преземени со нашата држава за да одат и да остварат агенда што нема никаква врска со она што тие го објавија на национално ниво, на нивната јавност и на меѓународната заедница. Па, тоа доведе до она што го знаете, а ние бевме многу јасни, мора да го почитуваме нашиот народ, мора да го почитуваме неговиот суверенитет. Ништо друго не бараме.

АА: Мали не ги крие своите намери повеќе да соработува со Русија, што го предизвика бесот на Франција. Зошто ова отворање кон Русија и зошто сега?

ЧКМ: Нашата земја, нашата влада е во позиција да соработува со сите оние кои сакаат да ѝ помогнат да ја врати безбедноста. Она што не може да се преговара е суверенитетот на нашата земја, одлуките за нејзината независност, вклучително и за одбраната, и достоинството на нашиот народ.

Овој викот се должи на фактот што, како што ви реков, ги имаме сите овие лекари, сите овие војници, повеќе од 50.000 луѓе на теренот, а сепак цели села се истребени. Кога бараме интервенција на странски сили, тие ни велат не, МИНУСМА не дојде да води војна. Но, токму сега - што се случува? Сакаме да купиме авиони од европските земји, но сме блокирани. Сакаме да купуваме од Соединетите Американски Држави; блокирани сме. Решението е да одиме кај тие што нема да не блокираат.

Толку е едноставно. Отидовме и склучивме договори за воена соработка со Русија. Купивме оружје од Русија и Русија не е сама бидејќи соработуваме и со други партнери. Но, поради геополитичката геостратешка борба меѓу Русија и западните земји, се обидуваме да го жртвуваме Мали на олтарот на оваа битка која не е наша. Инаку, Мали работи со други партнери за опремување на својата армија на сите нивоа.

Така денес резултатите од оваа соработка се опипливи. За помалку од еден месец нашата армија постигна спектакуларни резултати. Бројот на елиминирани терористи за помалку од еден месец е поголем од она што го постигнавме во последните 30 години.

Сега целата дебата е околу Вагнер и Русите... Во секој случај знаеме каде стапнуваме. Безбедноста на Малијците е приоритет на нашата влада. Останатото е пропаганда, опиеност и демонизација.

Како што велам денес, француските власти спроведуваат вистински политички, медиумски и дипломатски тероризам против нашата влада со цел да ја соборат. Она што им го кажавме на земјите од ЕКОВАС е дека не разбираме дека нè прободуваат во време кога постигнуваме важни резултати во борбата против тероризмот; и да се биде внимателен, бидејќи дестабилизацијата на Владата, а со тоа и на државата Мали, може да доведе до последици кои не ги очекуваат. Тоа е она што можам да го кажам за тоа.

Да сумирам, сакаме да ги браниме граѓаните на Мали и нивниот имот. Сакаме да го почитуваме нашиот суверенитет, да го почитуваме достоинството на нашиот народ и слободата на избор на нивните партнери, вклучително и во однос на одбраната и безбедноста, без разлика дали тоа се Русите или кој било друг партнер кој ни дава задоволство.