КОП31: „Ерата на сите енергии“ 


Автор: Хаитам ал-Гаис

- Хаитам ал-Гаис е генерален секретар на Организацијата на земјите извознички на нафта (ОПЕК)

Во наредните децении на светот ќе му биде потребна поголема количина електрична енергија, но и повеќе енергија од речиси сите други извори. Иднината не треба да се сведе на фокусирање на еден конкретен енергетски извор и занемарување на улогата на другите. Денес многу се зборува за „ерата на електричната енергија“, но таа сè уште не е целосно воспоставена. Иднината треба да биде обележана со „ерата на сите енергии“ и со разбирањето колку секоја енергија е важна за другите.

Четири точки укажуваат на некои од слепите точки во дебатата за електрификацијата.

Прво, „електрификацијата на сè“ има и материјална димензија. Таа подразбира повеќе опрема и уреди. Таканаречената „ера на електричната енергија“ зависи од поставувањето дополнителна опрема насекаде. Станува збор за процес за кој се потребни голем број уреди и техничка опрема. Тоа значи дека домовите, канцелариите, автомобилите и градовите ќе се исполнуваат со сè повеќе производи. Производството и испораката на таквата опрема се потпираат на меѓународни синџири на снабдување, при што материјалите минуваат низ повеќе фази на транспорт, често и низ различни делови на светот, пред да стигнат до конечната монтажа. Во овој логистички процес доминира транспортот што користи нафтени деривати.

Дополнително, поголемата електрификација ќе доведе и до „ера на повеќе кабли и полначи“. За секој уред што зависи од електрична енергија потребни се најмалку еден адаптер и кабел за напојување. За многу од нив ќе бидат потребни два или три. Тоа значи десетици одделни полначи, нисконапонски напојувања и кабли, а кај електричните возила (ЕВ) и дебели кабли и фиксни внатрешни инсталации што ги поврзуваат сите овие компоненти.

Второ, електрификацијата на сè подразбира и поголема употреба на производи добиени од нафта. Уредите од кои зависи оваа цел содржат големи количества пластика. За каблите ќе бидат потребни пластична изолација и заштитни обвивки. Полначите и адаптерите имаат пластични куќишта околу трансформаторите. На овие уреди им е потребна и амбалажа што често е изработена од пластика.

За некои технологии што користат електрична енергија потребни се значително повеќе пластични компоненти од традиционалните системи што ги заменуваат. На пример, електрично возило од средна класа најверојатно содржи 45 проценти повеќе пластика и полимерни композити од автомобил со слична големина што користи бензин или дизел. Потребите од петрохемиски производи поврзани со „електрификацијата“ често се занемаруваат. Тие не добија особено внимание ниту во специјалниот извештај на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) за електрификацијата, подготвен пред КОП31.

Покрај тоа, кога станува збор за електричните возила, важно е да се имаат предвид и другите предизвици за нивното пошироко прифаќање, како што се достапноста на критичните минерали, капацитетот на јавната инфраструктура за полнење, субвенциите и пазарните услови што влијаат и врз производителите и врз потрошувачите.

Трето, како што ОПЕК повеќепати истакна, нафтата и производите добиени од неа се неопходни за производство, одржување и поставување на електричните мрежи. Тука спаѓаат каблите, надземните далноводи, столбовите, трансформаторите, трафостаниците и контролните системи. Со ширењето на употребата на подморските кабли за висок напон ќе се зголеми и побарувачката за специјализирана пластика и полимери.

Четврто, производите добиени од нафта се важни и за производството на електрична енергија, без оглед на изворот. Во просек, 15 проценти од тежината на една ветерна турбина ја сочинуваат материјали добиени од нафта, како што се фибергласот, смолата и пластиката. Околу 10 проценти од типичен соларен панел со кристален силициум се изработени од пластика. Производите добиени од нафта се неопходни во целиот синџир на вредност – од производството и изградбата до транспортот на технологиите за обновлива енергија.

Ова потврдува дека енергетските извори не се дел од игра со нулта сума, во која растот на еден извор неизбежно значи намалување на друг. Тие не функционираат изолирано. Сите енергетски извори ќе бидат потребни за да се задоволи растечката глобална побарувачка за енергија, да се справиме со енергетската сиромаштија, која и натаму погодува милијарди луѓе низ светот и да се обезбеди сигурност на снабдувањето со енергија.

Наместо енергетските епохи строго да се категоризираат според изворите на енергија, можеби е покорисно да се препознае нивната меѓусебна зависност и реалноста дека живееме во „ерата на сите енергии“. ОПЕК го поддржува претседателството на КОП31 и се надеваме дека оваа порака ќе допре до учесниците на претстојната конференција, на која ќе се разгледуваат прашања поврзани со климата.

*Ставовите изнесени во овој напис се лични ставови на авторот и нужно не ја одразуваат уредувачката политика на Анадолу.