Yemen'in batısındaki Taiz ve Hudeyde illerinde 4 Eylül'den itibaren yoğunlaşan çatışmalar, ülkenin farklı bölgelerindeki cephelerde yaşanan karşılıklı saldırılarla tırmanışa geçti.
Yerel basının askeri kaynaklara dayandırdığı haberlere göre çatışmalarda hükümet güçleri ve Husilerden onlarca kişi öldü ve yaralandı.
Çatışmalar sırasında sivil can kayıplarının da yaşandığı belirtilirken, tarafların kayıplarına ilişkin henüz resmi bir sayı açıklanmadı.
Temmuz ayında başlayan ve ağustosta farklı cephelere yayılan saldırılar, Nisan 2022'de Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde sağlanan ateşkesin ardından cephelerde oluşan görece sakinliği sona erdirdi.
AA muhabiri, çatışmaların yoğunlaştığı başlıca bölgeleri, bu noktaların askeri ve stratejik önemini ve son gelişmelerin siviller üzerindeki etkisini derledi.
Son çatışmaların en yoğun yaşandığı bölgelerin başında Taiz'in batısındaki Kedha, Mekbene ve Cebel Habeşi cepheleri geliyor.
Bölgede 3 Eylül'de başlayan çatışmalar daha sonra Müzza ilçesine de yayıldı. Tarafların topçu, füze ve insansız hava araçları kullandığı çatışmalarda karşılıklı saldırılar yaşandı.
Yemen basını, çatışmaların Husilerin hükümet güçlerinin mevzilerine yönelik yoğun saldırılarıyla başladığını, bu saldırılar sırasında Taiz ve batı kıyısındaki bölgelere 14 balistik füze ve insansız hava aracı fırlatıldığını bildirdi.
Hükümet güçleri ise bazı mevzilerin Husilerin eline geçmesinin ardından karşı saldırıya geçtiğini ve Cebel Numan ile çevresindeki bazı noktaların yanı sıra Cebel Habeşi ilçesindeki El-Hazzan tepesinin bir bölümünü yeniden kontrol altına aldığını açıkladı.
Hükümet güçleri ayrıca Cebel Habeşi ve Mekbene cephelerinde bazı insansız hava araçlarını düşürdüğünü, Husilerin toplanma alanları ve takviye birliklerini topçu ve İHA'larla hedef aldığını duyurdu.
Bu cephelerin önemi, dağlık araziye sahip olmalarının yanı sıra Taiz kentini Kızıldeniz kıyısındaki Muha kentine bağlayan ana güzergaha yakın olmalarından kaynaklanıyor.
Hükümete bağlı Yemen televizyonunun haberine göre Husiler, Taiz ile Muha arasındaki ulaşım ağının önemli noktalarından El-Vaziiyye Köprüsü'nü de balistik füzeyle hedef aldı.
Hükümet güçleri, Husilerin Taiz'i batı kıyısından izole etmek, kente yönelik kuşatmayı sıkılaştırmak ve ardından Muha ile Babulmendeb yönünde ilerlemek istediğini belirtiyor.
Kızıldeniz kıyısındaki Muha, Babulmendeb Boğazı'na yakınlığı nedeniyle çatışmaların stratejik açıdan en önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kent, Yemen Başkanlık Konseyi üyesi Tarık Muhammed Abdullah Salih'in liderliğindeki Ulusal Direniş Güçleri'nin kontrolünde bulunuyor. Bu durum Muha'yı Husilere karşı savaşan güçlerin batı kıyısındaki başlıca askeri konuşlanma noktalarından biri haline getiriyor.
Muha Limanı da Husilerin kontrolündeki Hudeyde Limanı'na karşı hükümetin kontrolündeki bölgeler için önemli ticari çıkış noktalarından biri.
Ağustos ayından bu yana kente ve limana balistik füzeler, İHA'lar ve bomba yüklü teknelerle çok sayıda saldırı düzenlendi.
Saldırılarda liman tesislerinin yanı sıra evler, ticari işletmeler, elektrik santralleri ve askeri noktalar hedef alındı, sivil ve askeri can kayıpları yaşandı.
Saldırıların limandaki ticari ve denizcilik faaliyetlerini durma noktasına getirdiği, hükümet kaynaklarının maddi zararı yaklaşık 79 milyon dolar olarak hesapladığı belirtildi.
Cuma günü Husilerin Muha kavşağı bölgesindeki bir lokantaya düzenlediği füze saldırısında bir sivilin öldüğü, en az 4 kişinin yaralandığı bildirildi. Husilerden saldırıya ilişkin henüz açıklama gelmedi.
Hudeyde'nin güneyindeki çatışmalar ise özellikle Dabas adı verilen geniş dağlık alan çevresinde yoğunlaşıyor.
Dabas'ın askeri önemi, Hays ve Carrahi ilçelerine hakim olması ve Kızıldeniz'in güney kıyılarına uzanan yol ve bölgelere yakın konumundan kaynaklanıyor.
Hükümet kaynakları, güçlerinin Hays cephesindeki Husilerin saldırılarını püskürttüğünü, Dabas Dağı ve çevresinde çatışmaların sürdüğünü açıkladı.
Çatışmalar ve topçu ateşi bölgede yeni bir göç dalgasına da yol açtı.
Hudeyde'deki hükümete bağlı Yerinden Edilen Kamplarını Yönetme Birimi, Hays, Carrahi ve Cebel Ras bölgelerindeki köy ve yerleşimlerden 57 ailenin, yaklaşık 400 kişinin ayrıldığını bildirdi.
Yemen'in orta kesimindeki Marib, petrol ve doğal gaz kaynakları, hükümetin kontrolündeki enerji tesisleri ve hükümet güçlerinin önemli kalelerinden biri olması nedeniyle çatışmalarda kritik bir konuma sahip.
Son tırmanış sırasında Husilerin Seniyye, Ruveyk ve Sahn el-Cin kampları ile Harib ilçesindeki bazı noktaları füze ve İHA'larla hedef aldığı bildirildi.
Hükümet kaynakları, saldırıların Cev en-Nesim ve Bilil bölgelerindeki yerinden edilmiş kişilerin kaldığı kampların yakınlarına kadar ulaştığını ve sivil kayıplara neden olduğunu aktardı.
Husiler, saldırılarının "Suudi Arabistan takviyelerini" hedef aldığını savunurken, Yemen hükümeti saldırıların askeri ve sivil hedeflere yöneldiğini belirtiyor.
Hükümet, saldırıların Marib, Hadramevt ve Şebve çöllerinde silah kaçakçılığı ağlarına yönelik operasyonlarının ardından gerçekleştiğini ifade ediyor.
Hükümet güçleri de Marib'deki Husilerin mevzi, araç ve toplanma alanlarını topçu ve İHA'larla hedef aldığını duyurdu.
Marib, askeri öneminin yanı sıra insani açıdan da kritik bir merkez. Yemen hükümeti, 5 milyondan fazla kişinin yerinden edildiği ülkede vilayetin bu çerçevede 2 milyondan fazla kişiye ev sahipliği yaptığını belirtiyor.
Güneydoğudaki petrol zengini Şebve vilayetinde de Husiler, hükümet güçlerinin mevzilerine yönelik saldırılar düzenledi.
Hükümet kaynaklarına göre saldırılar, Marib sınırındaki Beyhan ilçesi ile Şebve'deki Ayn ve Marib'in Harib ilçesi çevresinde yoğunlaştı.
Petrol kaynaklarının yanı sıra coğrafi konumu ve Marib'e yakınlığı, Şebve'deki cepheleri çatışmaların seyri açısından stratejik hale getiriyor.
Askeri gerilim Taiz, Hudeyde, Marib ve Şebve ile sınırlı kalmadı.
Husiler, 6 Ağustos'ta doğudaki Hadramevt vilayetinde bulunan El-Aber askeri kampına saldırılar düzenledi. Aynı dönemde Marib'deki bazı askeri kampların da hedef alındığı bildirildi.
Güneybatıdaki Dali vilayetinde temmuz ayından bu yana karşılıklı saldırılar yaşanırken, hükümet güçleri kuzeydeki Cevf ve orta kesimdeki Beyda vilayetlerinde Husilerin mevzi ve toplanma alanlarına yönelik İHA ve topçu saldırıları düzenlediğini açıkladı.
Böylece çatışmalar, ülkenin yalnızca batı kıyısındaki hatlarda değil, askeri ve ekonomik açıdan önemli birçok temas noktasında yeniden yoğunlaştı.
Cephelerdeki hareketlilik, askeri hedeflerin yanı sıra sivil yerleşim alanlarını da etkiliyor.
Taiz'de Mekbene, Kedha ve cephe hatlarına yakın bölgelerde yaşayan onlarca aile çatışmalar nedeniyle evlerini terk ederek daha güvenli bölgelere yöneldi.
Daha önce yerinden edilen bazı ailelerin kaldığı Rahbe ve Raci kampları ile Hicab çevresindeki yerleşimlerde yaşayanların da yeniden göç etmek zorunda kaldığı bildirildi.
Cebel Habeşi, Dabab, Sayahi ve Huzran bölgelerindeki köy ve yerleşimlerin topçu ateşine maruz kaldığına ilişkin haberler, çatışmaların sivil nüfus üzerindeki baskısını artırdı.
Hudeyde'de ise yaklaşık 400 kişinin yeni göç dalgasına katılması, yıllardır süren savaş nedeniyle zaten ağır insani koşullar altında bulunan bölgelerde yeni barınma, gıda ve su ihtiyacı doğurdu.
Son çatışma dalgasının, temmuz ayında başlayan karşılıklı saldırıların devamı olduğu belirtiliyor.
Yemen Savunma Bakanlığı, 13 Temmuz'da İran'a ait Mahan Air şirketinin bir uçağının gerekli izinleri almadan Sana Havalimanı'na inmesini engellemek amacıyla havalimanının pistini hedef aldığını açıkladı.
Husiler saldırının arkasında Suudi Arabistan'ın bulunduğunu öne sürerek "gerilimi azaltma döneminin sona erdiğini" duyurdu ve Suudi Arabistan'daki Abha Uluslararası Havalimanı ile Saudi Aramco'ya ait tesisleri füze ve İHA'larla hedef aldı.
Gerilim ağustosta Marib'deki Seniyye ve Ruveyk, Hadramevt'teki El-Aber kampları ve Muha Limanı'na kadar yayıldı. Ardından Kızıldeniz'deki ticari gemiler de saldırıların hedefi oldu.
Çatışmaların Kızıldeniz ve Babulmendeb Boğazı'na yakın bölgelerde yoğunlaşması, Yemen'deki gelişmelere bölgesel ve uluslararası bir boyut kazandırıyor.
Babulmendeb, Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlayan ve küresel ticaret açısından önemli deniz geçişlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Husiler, temmuz ayında Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a yönelik "deniz ablukası" ilan ettiklerini açıklarken, petrol tesisleri ve ticari gemilere yönelik saldırılar düzenledi.
BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg de ağustos ayında yaptığı açıklamada, Yemen'in, 2022'deki ateşkesin ardından geniş çaplı savaşa dönme riskinin en ciddi aşamasında olduğu uyarısında bulundu.
Grundberg, deniz taşımacılığına yönelik saldırıların Yemen'i bölgesel çatışmaların içine daha fazla çekebileceği uyarısında bulundu.
Taiz'in batısındaki dağlık alanlar ile Hudeyde'nin güneyindeki cephelerin Babulmendeb'e uzanan güzergahlara yakın olması da bu bölgelerdeki çatışmaların yalnızca kara hakimiyeti açısından değil, kıyı güvenliği, ikmal hatları ve deniz ulaşımı bakımından da önem taşımasına neden oluyor.
Husiler, son Taiz çatışmalarına ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmazken, daha önce Muha, Marib ve Hadramevt'teki saldırılarının "Suudi takviyeleri ve depolarını" hedef aldığını savunmuştu.
Yemen hükümeti ise kaybedilen mevzileri geri alma kararlılığını açıklarken Marib, Cevf, Beyda ve batı kıyısında Husilerin mevzi ve toplanma alanlarına İHA, topçu ve çok namlulu roketatarlarla saldırılar düzenlediğini duyurdu.
Yemen'de cephe hatlarının yeniden hareketlenmesi, 2022'de sağlanan ateşkesin ardından oluşan görece sakinliğin ne ölçüde korunabileceği ve çatışmaların bölgesel deniz güvenliğine etkisinin ne yönde gelişeceği sorularını yeniden gündeme getiriyor.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
PODCAST
