مووسڵ، شارێك ره‌نگی مردووی لێ نیشتووه‌

هه‌ولێر-AA
له‌ ناوچه‌ی مووسڵی كۆن به‌زه‌حمه‌ت خانوویه‌ك، باڵه‌خانه‌یه‌ك، ئۆتۆمبێل و شه‌قامێك ده‌بینیت گورزی شه‌ڕ شەڕی بەرنەکەوتبێت.

هێزه‌ عێراقییەكان ده‌ستییان ناوه‌ته‌ بیناقاقای داعش و چه‌كدارانی ئه‌م رێكخراوه‌ به‌زۆرینه‌ یان كوژراون یان هه‌ڵاتوون، ئه‌وه‌شی ماوه‌ته‌وه‌ له‌و چه‌ند سه‌د مه‌تره‌ی له‌ پایته‌خته‌كه‌ی پێشووتری ده‌وڵه‌ته‌كه‌یان"مووسل" له‌ چه‌ند كاتژمێری داهاتوو چاره‌نووسییان یان خۆخنكاندنه‌ له‌ ئاوی دیجله‌ كه‌ به‌نێو شاره‌كه‌دا تێده‌په‌ڕێت، یان كوژرانه‌.
ره‌نگه‌ ئه‌م هه‌واڵه‌ عێراقییه‌كان و به‌تایبه‌ت مووسڵاوییه‌كان دڵخۆش بكات، به‌ڵام ئه‌وان بیر و هۆشیان ئێستا له‌لای شاره‌كه‌یانه‌، چوون كه‌ داعش شاره‌كه‌یانی كۆنتڕۆڵ كرد له‌ 10ی حوزه‌یرانی سێ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر شارێكی خاوێن و هه‌زاران پارچه‌ چه‌كی سووك و قورس و ملیۆنان دۆلار و ده‌یان بیره‌ نه‌وتیی به‌رهه‌مهێنه‌ر و نه‌هێنه‌ری چنگ كه‌وت، به‌ڵام ئێستا داعش شارێكی وێران و ئه‌ژنۆشكاوی به‌جێهێشتووه‌ به‌جۆرێك زۆرێك له‌ مووسڵاوییه‌كان بۆخۆشیان به‌زه‌حمه‌ت شاره‌كه‌یان ده‌ناسنه‌وه‌.

وه‌كو تیمی ئاژانسی ئانادۆڵو به‌ چه‌ندین گه‌ڕه‌كی لای راستی شاری مووسڵ هاموشۆمان كرد، به‌تایبه‌ت ناوچه‌كانی نزیك له‌ دڵی خه‌لافه‌ته‌كه‌ی داعش"مزگه‌وتی نووری" و گه‌ڕه‌كی نووری و نه‌جاڕ و ناوچه‌ی باب سنجار و مووسڵی كۆن، لێره‌ جگه‌ له‌ باڵه‌خانه‌ی داكه‌وتوو، خانووی رووخاو و شه‌قامی هه‌ڵته‌كێنراو، هیچ شتێكی ئه‌وتۆ نابینیت، شاره‌كه‌ و به‌ تایبه‌ت مووسڵی كۆن به‌شێوه‌یه‌ك وێران بوون كه‌ ئه‌سته‌مه‌ باڵه‌خانه‌یه‌ك بدۆزیته‌وه‌ بۆ ژیان بشێت، زه‌حمه‌ته‌ خانوویه‌كی بێ زیان ده‌رچوو له‌ شه‌ڕه‌كاندا به‌رچاو بكه‌ون.

دیمه‌نی كۆڵانی به‌ته‌واوه‌تی رووخاو، سه‌دان ئۆتۆمبێلی سووتاو و ته‌قێنراو، بۆنی ته‌رم هه‌موو شوێنێكی شاره‌كه‌ی ته‌نیوه‌، به‌شێوه‌یه‌ك ئه‌م شاره‌ وێران بووه‌ وه‌كو بڵێی جه‌نگێكی جیهانیی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر كرابێت و سه‌ربازانی چه‌ندین ده‌وڵه‌ت له‌م شاره‌دا به‌شه‌ڕهاتوون.

مزگه‌وتی نووری ئه‌و مزگه‌وته‌ی ئه‌بو به‌كر به‌غدادی له‌ دوای كۆنتڕۆڵكردنی مووسڵ له‌ساڵی 2014 خه‌لافه‌ته‌كه‌ی تێدا راگه‌یاند، ئێستا ئه‌و پیره‌ مناره‌شی رووخاوه‌ كه‌ ته‌مه‌نی نزیك به‌ 900 ساڵ ده‌بوو، مزگه‌وته‌كه‌ش جگه‌ له‌ كاولبوویه‌ك هیچ مێژووییه‌كی نه‌ماوه‌.

دیمه‌نی ستوونی كاره‌بای كه‌وتوو، ته‌قاندنه‌وه‌ی چه‌ندین بۆریی گه‌وره‌ی دابینكردنی ئاوی ماڵان، چاڵی گه‌وره‌ی بۆمبه‌كان و ئۆتۆمبێله‌ بۆمبڕێژكراوه‌كان له‌ناوه‌ڕاستی شه‌قامه‌كاندا هێنده‌ی دیكه‌ دیمه‌نه‌كه‌ی تاریك كردووه‌، لێره‌ هیچ كوچه‌ و كۆڵان و شه‌قامێك نییه‌ بۆنی مردن و سووتانی لێ نه‌یه‌ت، شه‌قامه‌ بازرگانییه‌كان ئێستا به‌ ئۆتۆمبێله‌ قورسه‌ سه‌ربازییه‌كان ته‌نراون، شارێك وه‌كو بڵی بۆمبی ئه‌تۆمیی پێدا ته‌قیبێته‌وه‌.

داعش له‌دوای سێ ساڵ شارێكی كه‌وتوو، شارێكی داڕماو، شارێك كه‌ زه‌حمه‌ته‌ به‌ ئاسانی هه‌ڵسێته‌وه‌ سه‌ر پێیه‌كانی به‌جێهێشت، خه‌ڵكی شاره‌كه‌ ده‌یانگوت داعش لێره‌ به‌ته‌نها مرۆڤی سه‌رنه‌بڕی، دار و به‌ردی دیواره‌كانیشی به‌سه‌لامه‌تی به‌جێ نه‌هێشتووه‌.

مووسڵ پێویستی به‌ ملیاره‌ها دۆلار ده‌بێت تا بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ دۆخی پێش داعش، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ده‌یان ساڵدا، ئه‌مه‌ش له‌ بارودۆخی ئێستای دارایی عێراق به‌ ئه‌سته‌م ده‌زانرێت.

له‌ مووسڵدا به‌ته‌نها مرۆڤه‌كان شه‌كه‌ت و وێران نه‌بوون،شارێكی هیلاك و رووخاوی به‌ده‌ما كه‌وتووش وێران بووه‌، قه‌یس، كه‌ گه‌نجێكی شاره‌كه‌یه‌ و ریشێكی ته‌نكی هه‌بوو به‌ده‌م ئاخ هه‌ڵكێشانه‌وه‌ له‌ پاڵ ئێمه‌دا كه‌ سه‌رقاڵی وێنه‌گرتنی دیمه‌نه‌كان بووین، گوتی "وێنه‌ی چی ده‌گرن، ئیدی مووسڵ كه‌وت و هه‌ڵناسێته‌وه‌ سه‌ر پێی، ئێره‌ وه‌كو جه‌هه‌ننه‌می لێهاتووه‌، هه‌موو شتێك ناخۆش و تاڵه‌، ماڵه‌كانی خوا، شوێنه‌ پیرۆزه‌كانیش به‌سه‌لامه‌تی لێی ده‌رنه‌چوون، زۆر كه‌سی نزیك و هاوڕێی و خۆشه‌ویستمان له‌ده‌ستدا، ئاخ ژیان تازه‌ چوو و نایه‌ته‌وه‌".

لێره‌ بۆنی سووتان و خوێن به‌شێوه‌یه‌ك شاره‌كه‌ی هه‌ڵگرتووه‌ هیچ كه‌سێك نادۆزیته‌وه‌ به‌گه‌شبینییه‌وه‌ باسی ئاینده‌ بكات، بێ ئومێدی به‌شێوه‌یه‌ك باڵی كێشاوه‌ته‌ ئێره‌ شاره‌كه‌ی له‌ شارێكی خاوێن و بازرگانییه‌وه‌ كردووه‌ته‌ شوێنێك كه‌ ره‌نگی مردووی لێ نیشتووه‌، ئه‌گه‌رچی له‌ هه‌ندێك له‌ گه‌ڕه‌كه‌كانی دیكه‌ و به‌تایبه‌ت لای چه‌پی شاره‌كه‌ ژیان هێدی هێدی وه‌خته‌ بگه‌ڕێته‌وه‌، به‌ڵام دیمه‌نه‌كانی مووسڵی كۆن چیرۆكێكی دیكه‌ن.