Melike Pala
07 Септември 2025•Ажурирај: 08 Септември 2025
БРИСЕЛ (АА) - Норвешка оди на гласање во понеделник за да ги избере сите 169 членови на Стортингот (норвешкото собрание), врховниот законодавен дом, како и на претставниците во Парламентот на Сами (претставничко тело за луѓето од лапонско потекло), на изборите на кои се очекува тесна борба, известува Анадолу.
Според Норвешката статистика, повеќе од 4,05 милиони луѓе имаат право на глас. Околу 310.000 млади луѓе за прв пат ќе гласаат на овие избори, а гласачи со имигрантско потекло сочинуваат 11,5% од електоратот.
Изборната кампања беше обележана со тесна трка помеѓу блокот од левиот центар, предводен од актуелниот премиер на Лабуристичката партија Јонас Гар Стјоре, и десничарската коалиција каде доминираат Партијата на прогрес и конзервативците.
Лабуристичката партија е во тесно водство во анкетите на јавното мислење, со просек од 26,5%-30% на национално ниво, за Партијата на прогрес се 19%, додека Конзервативците во анкетите се поддржани од 15% од населението.
Клучните прашања што ги обликуваат одлуките на гласачите вклучуваат нерамноправност, оданочување, трошоци за живот и јавни услуги. Анкетата спроведена во август од страна на „Respons Analyse“ за дневниот весник „Aftenposten“ покажа дека нерамноправност ја заменила одбраната и националната безбедност како главна грижа за гласачите.
Цените на храната пораснаа за 5,9% во изминатата година, додека економијата, работните места и оданочувањето остануваат клучни прашања. Лабуристичката партија поддржува генерално стабилни даноци, иако некои сојузници инсистираат на повисоки стапки за богатите, додека Партијата на прогрес и конзервативците ветуваат големи намалувања.
Норвешкиот суверен богат фонд од 2 трилиони долари е исто така централен. Лабуристите ги отфрлија повиците на социјалистичката левица да се откажат од инвестициите во компаниите поврзани со израелските операции во Појасот Газа, но постизборните преговори може да го отежнат отпорот на таквите повици.
Енергетската политика е уште еден фокус. Како најголем снабдувач на гас во Европа, Норвешка извезува вишок електрична енергија, но партиите не се согласуваат околу ограничувањето на извозот и балансирањето на домашната побарувачка, дебатирајќи за ветерната, сончевата и хидроенергијата поради трошоците и еколошките проблеми.
Норвешка користи пропорционална застапеност за да ги избере 169-те пратеници за фиксен четиригодишен мандат. Секоја партија што ќе добие повеќе од 4% на национално ниво има загарантирана застапеност, иако и добрите резултати во окрузите можат да донесат места.
Не се очекува ниту една партија да освои апсолутно мнозинство од 85 места, што ги прави веројатни преговорите за коалиција. Се очекува девет партии да освојат места - Лабуристите, Социјалистичката левица, Зелените, Центарот и Црвените се од левата страна, а Конзервативците, Партијата на прогрес, Христијанските демократи и Либералите се од десната страна.
Стјоре се обидува да го продолжи својот мандат, додека од централно-десничарските партии кандидатки за премиер би можеле да бидат лидерката на Напредна партија, Силви Листхауг, или лидерката на Конзервативците, Ерна Солберг.
Гласачките кутии се затвораат во 19:00 часот по Гринич, а првите излезни анкети се очекуваат веднаш.
Конечните резултати би можеле да бидат објавени доцна во понеделник, иако формирањето на кабинет може да бара дополнителни преговори.
