Gizem Nisa Çebi Demir
11 shtator 2026•Përditësim: 11 shtator 2026
Ministria e Jashtme e Turqisë publikoi të premten dokumente arkivore dhe fotografi që sipas saj dokumentojnë mizoritë e kryera nga Ushtria greke kundër civilëve turq në Anadoll gjatë Luftës Greko-Turke të viteve 1919-1922, transmeton Anadolu.
Në një deklaratë të postuar në platformën amerikane të mediave sociale X, ministria tha se materiali nga arkivat e saj tregon shkatërrimin e fshatrave dhe vrasjen e civilëve gjatë pushtimit të Anadollit nga ushtria greke dhe tërheqjen pasuese. Ajo tha se të dhënat janë dëshmi e një politike sistematike të shkatërrimit që u njoh në Traktatin e Lozanës të vitit 1923 dhe nga raportet ndërkombëtare.
“Dokumentet dhe fotografitë që kemi nxjerrë nga arkivat e Ministrisë sonë zbulojnë edhe një herë mizoritë e kryera nga Ushtria Greke në Anadoll midis viteve 1919 dhe 1922", njoftoi ministria.
“Gjatë pushtimit të Anadollit dhe tërheqjes pasuese, forcat greke ndoqën një politikë sistematike të shkatërrimit – një fakt i njohur në Traktatin e Paqes të Lozanës dhe në raporte të ndryshme ndërkombëtare" thuhet në deklaratën ku vihet theksi se "Të dhënat që ne po ndajmë shërbejnë si një shembull pikëllues i një masakre të kryer kundër popullatës civile turke në një fshat afër Bursës".
- Arkivat
Deklarata e publikuar e ministrisë përfshin fotografi që i atribuohen një komisioni hetimor, së bashku me dokumente arkivore të shkruara me dorë. Fotografitë tregojnë mbetjet e fshatrave, viktimat civile dhe të mbijetuarit e sulmeve në vendbanimet pranë Bursës, në Turqinë veriperëndimore.
Një fotografi përshkruan fshatin Mashara Hasan pas shkatërrimit të tij nga zjarri. Përshkrimi shoqërues thotë se fshati ishte ndër vendbanimet, banorët e të cilëve u masakruan nga forcat greke gjatë tërheqjes së forcave greke nga Bursa. Imazhet e tjera tregojnë trupat e civilëve, duke përfshirë gra dhe fëmijë, dhe një grup të mbijetuarish të plagosur nga fshati Sogutpinar në Mudanya.
Titujt identifikojnë fotografitë si regjistrime të mizorive të supozuara kundër civilëve turq. Ministria tha se banorët e Sogutpinar u detyruan të hynin në një xhami lokale, ku disa u vranë dhe të tjerë u plagosën nga bajonetat dhe të shtënat me armë.
Publikimi vjen mes mosmarrëveshjeve të vazhdueshme midis Turqisë dhe Greqisë mbi historinë e Luftës Greko-Turke dhe trajtimin e civilëve gjatë konfliktit. Lufta filloi pasi forcat greke zbarkuan në Izmir më 15 maj 1919 dhe konflikti përfundoi me krijimin e Republikës së Turqisë në 1923.
Neni 59 i Traktatit të Lozanës, i nënshkruar më 24 korrik 1923, thotë se Greqia njohu detyrimin e saj për të kompensuar dëmet e shkaktuara në Anadoll nga aktet e ushtrisë ose administratës greke që shkelnin ligjet e luftës.
Arkivi Diplomatik i Ministrisë së Jashtme Turke përmban dokumente historike të periudhës, duke përfshirë të dhënat në lidhje me Luftën Kombëtare të Pavarësisë. Ministria ka vënë në dispozicion materialet arkivore nëpërmjet arkivave të saj digjitale dhe objekteve kërkimore.
