Fisi Waorani, një popull që u përmbahet fort rrënjëve dhe tokave të tij mes joshjes së jetës moderne dhe lirisë së natyrës, vazhdon traditat e tij pavarësisht të gjitha vështirësive.
Tokat ku jeton komuniteti Bameno, një nënfamilje e fisit Waorani prej 145 personash që kanë jetuar në harmoni me natyrën për shekuj me radhë, thellë në pyllin tropikal të Amazonës në Ekuador, nën hijen e pemëve gjigante dhe midis gjarpërinjve të lumenjve të gjerë, njihen si një pjesë e rëndësishme e ekosistemit që është nën kërcënim të madh.
Fotoreporterja e Anadolut, Özge Elif Kızıl, për 6 ditë ka filmuar jetën e komunitetit Bameno që jeton në harmoni me natyrën, kulturën e tij dhe efektet e jetës moderne.
%2F20250503_2_68862361_112480985.jpg)
Duke jetuar kryesisht të izoluar nga bota moderne, ku as sinjalet GPS nuk mund të kapen, nënkomunitetet e fisit Waorani jo vetëm që jetojnë në harmoni me natyrën, por edhe luftojnë për të ruajtur kulturën, besimet dhe identitetin e tyre lokal.
- Kontakti i parë serioz i fisit me botën e jashtme ishte në vitin 1958
Kontakti i parë serioz me fisin Waorani, të fundit nga të gjithë popujt indigjenë ekuadorianë që u kontaktuan, dihet se është bërë në vitin 1958.
Si rezultat i integrimit të shpejtë dhe të vështirë në shoqërinë moderne të popullit që flet gjuhën Wao, i cili jeton si gjuetarë nomadë thellë në Amazonë, disa komunitete Waorani janë tërhequr më thellë në pyll, duke refuzuar kontaktin.
%2F20250503_2_68862361_112480978.jpg)
Ende ekzistojnë tri nënshoqëri të ndara Waorani në rajon që nuk janë kontaktuar. Të gjitha përpjekjet e kaluara për komunikim u refuzuan ashpër nga këto grupe. Prandaj, ata jetojnë jetën e tyre thellë në pyll. Sot, aktivitetet në rritje të kompanive të naftës po bëjnë që këto komunitete të braktisin hapësirat e tyre të jetesës dhe të migrojnë më thellë në pyll.
Shumë nga populli Waorani, jeta e të cilëve ndryshoi rrënjësisht nga kontakti i parë në vitin 1958, u vendosën në një vend të ri. Megjithatë, disa komunitete, të tilla si Bameno, një nga popujt e fundit Waorani të kontaktuar, vazhduan të jetojnë tradicionalisht në pyll.
- Bameno
Thellë në xhungël, në parkun kombëtar "Yasuni", një nga vendbanimet më të largëta dhe tradicionale të Bameno-s, i arritshëm vetëm nga lumi, arrihet pas një udhëtimi të gjatë me kanoe përgjatë lumenjve Shiripuno dhe Cononaco.
Me rritjen e faktorëve të jashtëm, kultura Waorani po transformohet me kalimin e kohës. Ndërsa disa komunitete kanë përqafuar stile jetese moderne, vendbanime si Bameno përpiqen të ruajnë mënyrat tradicionale të jetesës.
Banorët vendas jetojnë nën hijen e pemëve të shenjta të quajtura kapok (ceiba pentandra). Këto pemë gjigante nuk janë vetëm një element i natyrës për popullin Waorani, por konsiderohen edhe ura shpirtërore që ruajnë rendin në univers. Njerëzit i konsiderojnë pemët kapok si "qenie të gjalla që mbartin shpirtrat e paraardhësve".
- "Nëse ne nuk e mbrojmë askush nuk do ta mbrojë pyllin"
Penti Baihua, udhëheqësi i Bamenos, njihet si një udhëheqës i respektuar që luftoi për të bashkuar popullin Waorani dhe për të mbrojtur tokat e tyre.
Baihua ka mbajtur shumë takime kombëtare dhe ndërkombëtare për të diskutuar kërcënimet që paraqesin kompanitë e naftës dhe po përpiqet për iniciativa të turizmit të qëndrueshëm që janë në përputhje me vlerat kulturore të popullit.
Duke folur për Anadolu, Penti Baihua, baba i gjashtë fëmijëve, tha se komuniteti është i vendosur të mbrojë lidhjet me natyrën kundër kërcënimeve të botës moderne.
"Nëse nuk e mbrojmë pyllin, askush nuk do ta bëjë. Nuk janë vetëm pemët, janë shpirtrat tanë, e kaluara jonë dhe e ardhmja e fëmijëve tanë. Tubat e naftës sjellin vdekjen, jo jetën", tha ai.
