Firdevs Bulut Kartal
23 shkurt 2026•Përditësim: 24 shkurt 2026
Përderisa mjetet e inteligjencës artificiale (IA) zhvillohen me shpejtësi dhe përhapen në sektorë të ndryshëm, siç është kujdesi shëndetësor, debatet mbi paragjykimet e saj në të dhëna, privatësinë dhe detyrimet ligjore thellohen.
Profesori i asociuar i edukimit kompjuterik dhe ekspert i IA-së, Agah Tugrul Korucu tha për Anadolu se IA mund të ofrojë potencial të madh në fushën mjekësore, por mund të përdoret në mënyrë të sigurt vetëm me një kuadër të fortë etik dhe qeverisës.
Korucu deklaroi se paragjykimet e të dhënave në përdorimin e IA-së në kujdesin shëndetësor janë problem praktik që ndikon në sigurinë e pacientit, pasi modelet e IA-së mësojnë nga të dhënat mbi të cilat trajnohen. Gabimet sistematike mund të dalin në pah nëse grupet specifike të moshës, klasat socio-ekonomike ose rajonet gjeografike janë të nën-përfaqësuara në grupet e të dhënave nga të cilat mësojnë modelet.
Ai përmendi bazën e të dhënave kombëtare të shëndetit të Turqisë, e-Nabiz, e cila paraqet avantazh të rëndësishëm strategjik, por të dhënat e papërpunuara vetëm nuk gjenerojnë vlerë, duke vënë në dukje se potenciali mund të bëhet rrezik nëse nuk përpunohen saktë.
"Kur ky sistem përdoret pa standarde të të dhënave, kontroll të cilësisë ose një kuadër etik dhe ligjor, gabimet mund të rriten ndërsa shkalla rritet", tha ai.
Pengesat kryesore në IA mjekësore në ditët e sotme janë cilësia e të dhënave, paragjykimi i përzgjedhjes, mospërputhjet e etiketimit dhe rreziqet e rënda të privatësisë, ndërsa çështje si konventat e ndryshme të regjistrimit të të dhënave midis spitaleve mund të çorientojnë modelet e IA-së. Krijimi i terminologjisë së standardizuar të të dhënave dhe metrikave të cilësisë të bazuara në institucione është thelbësor, shtoi ai.
Korucu thekson se qasja e paautorizuar në të dhëna si të dhënat shëndetësore mund të ketë pasoja të rënda ligjore, kështu që ato kërkojnë anonimizim të rreptë dhe mjedise të sigurta analize.
Modelet e IA-së në kujdesin shëndetësor shtojnë vlerën më të madhe duke vepruar si një "sy i dytë" në fusha si radiologjia dhe patologjia, pasi këto sisteme zvogëlojnë ngarkesat e punës duke shënuar shpejt zonat e dyshimta ose duke filtruar skanimet normale, duke shkurtuar kohën e diagnozës.
"Roli i IA-së duhet t'i shpjegohet me transparencë pacientit dhe mjeku duhet të mbetet si vendimmarrës për shkak të rrezikut të paragjykimit të automatizimit", tha Korucu.
