Melike Pala
16 shtator 2026•Përditësim: 16 shtator 2026
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen hapi sot derën që Kanadaja të bëhet "anëtari i parë i asociuar" i Bashkimit Evropian, duke bërë thirrje për një ripërcaktim rrënjësor të partneriteteve të bllokut mes sfidave në rritje gjeopolitike dhe ekonomike, transmeton Anadolu.
Duke iu drejtuar Parlamentit Evropian në fjalimin e saj për Gjendjen e Unionit 2026, Von der Leyen tha se Evropa duhet "të riimagjinojë urgjentisht partneritetet tona" dhe propozoi të punojë me kryeministrin Kanadez Mark Carney për të sjellë marrëdhëniet midis BE-së dhe Kanadasë "në nivelin më të lartë të mundshëm".
"Do të doja të punoja me ju për t'i hapur derën Kanadasë për t'u bërë anëtari i parë i asociuar i Bashkimit Evropian", tha ajo.
Von der Leyen e paraqiti propozimin si pjesë të një përpjekjeje më të gjerë për të thelluar bashkëpunimin me partnerë me të njëjtat mendime në fusha strategjike, përfshirë energjinë, mineralet kritike, bateritë, inteligjencën artificiale, teknologjitë kuantike, sigurinë kibernetike dhe sigurinë ekonomike.
Propozimi do të përfaqësojë një formë të re marrëdhënieje midis BE-së dhe një vendi jo-anëtar të BE-së, megjithëse Von der Leyen nuk dha detaje se çfarë do të përfshinte një status "anëtar i asociuar" ose çfarë rregullimesh institucionale do të kërkoheshin.
Ajo tha se BE-ja duhet të sigurojë akses në lëndë të para kritike, të forcojë pavarësinë e saj energjetike dhe të zhvillojë aftësitë e veta në teknologjitë në zhvillim, duke bashkëpunuar me partnerë të besuar.
Presidentja e KE-së argumentoi se Evropa ka zgjedhur të ndjekë një rrugë më të pavarur, duke thënë se po del një Evropë më e fortë që është më e pajisur për të mbrojtur veten, për të siguruar furnizimet e saj me energji dhe për të mbrojtur interesat e saj ekonomike.
- Ekonomia dhe energjia
Von der Leyen identifikoi rifillimin e ekonomisë së Evropës si "prioritetin numër një" të BE-së, duke treguar tregun e madh të vetëm të bllokut, bazën industriale, kursimet dhe monedhën ndërsa pranoi fragmentimin e vazhdueshëm në tregjet e kapitalit, rrjetet dhe fuqinë blerëse.
Ajo tha se BE-ja ka arritur marrëveshje politike mbi një plan rrugor "një Evropë, një treg" dhe bëri thirrje që rishikimi i tregut të vetëm të përfundojë deri në fund të vitit të ardhshëm.
Von der Leyen njoftoi gjithashtu një iniciativë të re ndërkombëtare për lidhjen që lidh Kaukazin Jugor dhe Azinë Qendrore me tregun evropian përmes të ashtuquajturit "Korridor i Mesëm".
Sipas saj, Evropa nuk mund të mbetet fuqi industriale nëse çmimet e saj të energjisë mbeten strukturalisht të larta. Ajo theksoi përpjekjet e BE-së për të zvogëluar varësinë nga gazi rus përmes furnizimeve të diversifikuara dhe investimeve në energjinë e rinovueshme dhe energjinë bërthamore.
Von der Leyen bëri thirrje për elektrifikim më të madh, duke thënë se qëllimi i BE-së duhet të jetë dyfishimi i pjesës së energjisë elektrike deri në vitin 2040. "Shkurt, le ta bëjmë të ardhmen e Evropës elektrike. Kjo është një domosdoshmëri", deklaroi ajo.
- Kina dhe lëndët e para kritike
Von der Leyen paralajmëroi se marrëdhënia tregtare e Evropës me Kinën ka arritur në një "pikë kthese", duke përmendur një deficit tregtar të BE-së me Kinën prej rreth 1 miliard eurosh në ditë. Ajo tha se blloku po kërkon dialog me Pekinin për të ribalancuar tregtinë, por këmbënguli që dialogu duhet të japë rezultate.
Në të njëjtën kohë, ajo theksoi varësinë e Evropës nga Kina për lëndët e para kritike, duke thënë se BE-ja është më shumë se 80 për qind e varur nga Kina për shumë materiale të tilla dhe 90 për qind e varur nga disa metale të rralla.
Von der Leyen njoftoi plane për një "Korporatë Evropiane për Lëndët e Para Kritike" të re për të ndihmuar në sigurimin dhe grumbullimin e furnizimeve të nevojshme për automjetet elektrike, çipat, bateritë, teknologjitë e pastra dhe mbrojtjen.
- Inteligjenca Artificiale
Presidentja e KE-së e përshkroi çështjen e inteligjencës artificiale si "pikën e dytë të kthesës" së bashku me ndryshimet klimatike.
Ajo përmendi shqetësimet në lidhje me sulmet kibernetike, modelet vetë-përmirësuese dhe sistemet e IA-së që veprojnë përtej mjediseve të tyre të synuara ndërsa mbrojti Aktin e IA-së të BE-së si një kornizë të rëndësishme për vendosjen e masave mbrojtëse.
"Evropa duhet të bashkëpunojë me partnerë, përfshirë Kanadanë dhe Mbretërinë e Bashkuar për vlerësimin, verifikimin, paralajmërimin e hershëm dhe sigurinë e modelit të IA-së", tha Von der Leyen.
Në të njëjtën kohë, ajo theksoi se Evropa ka nevojë për aftësitë e veta teknologjike, veçanërisht në fushat e lidhura me sigurinë kombëtare.
